عرض کردم: ای رسول خدا، حق همسر یکی از ما بر او چیست؟ فرمودند: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ…

عرض کردم: ای رسول خدا، حق همسر یکی از ما بر او چیست؟ فرمودند: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ» یعنی: «اینکه هرگاه خودت غذا خوردی، به او نیز غذا بدهی، و هرگاه خودت لباس پوشیدی، یا [مالی] به دست آوردی، او را نیز بپوشانی، و به صورتش نزنی، و به او دشنام ندهی (و نگویی: خدا رویت را زشت کند)، و جز در خانه از او دوری نکنی (و قهر نکنی)

از معاویه قُشَیری رضی‌الله‌عنه روایت است که گفت: عرض کردم: ای رسول خدا، حق همسر یکی از ما بر او چیست؟ فرمودند: «أَنْ تُطْعِمَهَا إِذَا طَعِمْتَ، وَتَكْسُوَهَا إِذَا اكْتَسَيْتَ، أَوِ اكْتَسَبْتَ، وَلَا تَضْرِبِ الْوَجْهَ، وَلَا تُقَبِّحْ، وَلَا تَهْجُرْ إِلَّا فِي الْبَيْتِ» یعنی: «اینکه هرگاه خودت غذا خوردی، به او نیز غذا بدهی، و هرگاه خودت لباس پوشیدی، یا [مالی] به دست آوردی، او را نیز بپوشانی، و به صورتش نزنی، و به او دشنام ندهی (و نگویی: خدا رویت را زشت کند)، و جز در خانه از او دوری نکنی (و قهر نکنی)».

[حسن است] [به روایت ابوداوود و ابن‌ماجه و احمد]

الشرح

از پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم پرسیده شد که حق همسر بر شوهرش چیست؟ پس پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم اموری را ذکر کردند، از جمله: اولاً: خودت را به غذا اختصاص ندهی و او را محروم نکنی؛ بلکه هرگاه خوردی و غذا داشتی، به او نیز غذا بدهی. ثانیاً: خودت را به پوشاک و لباس اختصاص ندهی، بلکه هرگاه خودت پوشیدی، و هرگاه [مالی] به دست آوردی و توانستی، او را نیز بپوشانی (برای او نیز لباس بخری). ثالثاً: [همسر] زده نمی‌شود مگر به دلیلی و در صورت نیاز، و هرگاه برای تأدیب یا به خاطر ترک برخی از واجبات نیاز به زدن او باشد، باید زدنی غیر شدید (و غیر آسیب‌رسان) باشد؛ و به صورت زده نمی‌شود؛ زیرا صورت، شریف‌ترین و نمایان‌ترین عضو است و شامل اجزاء ارزشمند و اعضای ظریفی است. رابعاً: دشنام ندهی و نگویی: خدا رویت را زشت کند؛ پس نه چهره و نه هیچ‌یک از اعضای بدن او را به زشتی که ضد زیبایی است، نسبت ندهی؛ زیرا خداوند متعال است که چهره و جسم انسان را صورت بخشیده و هر چیزی را که آفریده، نیکو آفریده است. و نکوهشِ آفرینش، به نکوهشِ آفریدگار بازمی‌گردد، والعياذ بالله. خامساً: جز در بستر از او دوری نکنی، و از او روی برنگردانی و او را به خانه‌ای دیگر منتقل نکنی؛ و شاید این مربوط به قهر کردنی است که معمولاً میان زن و شوهر رخ می‌دهد.

فوائد الحديث

حرص اصحاب بر شناختن حقوقی که باید برای دیگران ادا کنند، و شناختن حقوقی که برای خودشان است.

نفقه (هزینهٔ خوراک)، پوشاک و مسکن زن بر عهدهٔ شوهرش است و بر او واجب است.

نهی از زشت شمردنِ معنوی و حسی.

از جمله زشت شمردن‌های نهی‌شده این است که [مرد] بگوید: تو از قبیله‌ای پست هستی، یا از خانواده‌ای بد هستی، یا مانند آن.

التصنيفات

معاشرت ميان زن و شوهر