الشرح

Peygamber Efendimiz -sallallahu aleyhi ve sellem-, duanın ‘eğer dilersen’ şeklinde bir şarta bağlanmasını yasaklamıştır; bu, Allah’ın dilemesine bağlı bir ifade olsa bile böyledir. Çünkü Allah’ın ancak dilemesiyle bağışlayacağı zaten kesin olarak bilinen bir husustur. Bu sebeple duayı meşîete (dilemeye) bağlamanın bir anlamı yoktur. Zira bir işi ‘dilersen’ diye şart koşmak, ancak istemediği hâlde zorlanarak yapması mümkün olan kimseler hakkında söz konusu olabilir. Allah Teâlâ ise bundan münezzehtir. Nebî -sallallahu aleyhi ve sellem- bunu hadisin sonunda, ‘Çünkü Allah’ı zorlayacak hiçbir güç yoktur’ buyurarak açıklamıştır. Ayrıca Allah’a verdiği hiçbir şey ağır gelmez; O hiçbir konuda aciz değildir ve hiçbir iş O’na büyük gelmez ki, ‘Eğer dilersen’ denilsin. Duayı meşîete bağlamak, bir yönüyle Allah’ın mağfiretine ve ihsanına ihtiyaç duymuyormuş gibi bir anlam da taşır. Çünkü bir kimsenin, ‘Eğer dilersen bana şunu ver’ demesi, genellikle ya kendisinden müstağni olduğu birine ya da istediğini vermeye gücü yetmeyen birine karşı kullanılan bir üsluptur. Oysa Allah hakkında durum böyle değildir. Kul, Allah’ın her şeye gücü yettiğini ve kendisinin O’na muhtaç olduğunu bilerek isteğinde kararlı olmalıdır. Duasını kesin bir talep üslubuyla yapmalı; ihtiyacını hisseden fakir ve çaresiz bir kul gibi istemeli, Rabbine yönelip O’na sığınmalıdır. Çünkü Allah, mutlak zenginlik sahibi olan, hiçbir şeye muhtaç olmayan ve her şeye gücü yeten yegâne varlıktır.