الشرح

ਨਬੀ ﷺ ਚੀਜ਼ਾਂ ਦੇ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਆਮ ਅਸੂਲ ਸਮਝਾ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਅਸੂਲ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ਰੀਅਤ ਵਿੱਚ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤਿੰਨ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ: ਸਪਸ਼ਟ ਹਲਾਲ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਸਪਸ਼ਟ ਹਰਾਮ ਚੀਜ਼ਾਂ, ਅਤੇ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਹੋਣਾ ਸਪਸ਼ਟ ਨਾ ਹੋਵੇ ਤੇ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਰੀਅਤੀ ਹੁਕਮ (ਹਲਾਲ ਜਾਂ ਹਰਾਮ ਹੋਣ) ਬਾਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਪਤਾ ਨਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਲਈ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਨੂੰ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹੈ, ਉਸਦਾ ਦੀਨ (ਧਰਮ) ਹਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਤੋਂ ਬਚ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਜੇ ਸ਼ੱਕੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵੱਲੋਂ ਉਸ 'ਤੇ ਕੋਈ ਦੋਸ਼ ਲਗਾਇਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਣ ਤੋਂ ਵੀ ਉਸਦੀ ਇਜ਼ਤ ਬਚੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਉਲਟ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਨਹੀਂ ਬਚਦਾ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਜਾਂ ਤਾਂ ਹਰਾਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਣ ਜਾਂ ਫੇਰ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੋਸ਼ ਕਾਰਨ ਆਪਣੀ ਇਜ਼ਤ ਗਵਾਉਣ ਦੇ ਖਤਰੇ ਵਿੱਚ ਪਾ ਲੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਸ਼ੱਕ ਵਾਲੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈਣ ਵਾਲੇ ਵਿਅਕਤੀ ਦੀ ਹਾਲਤ ਸਮਝਾਉਣ ਲਈ ਇੱਕ ਉਦਾਹਰਨ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਜਿਵੇਂ ਇੱਕ ਚਰਵਾਹਾ ਆਪਣੇ ਪਸ਼ੂਆਂ ਨੂੰ ਇੱਕ ਅਜਿਹੀ ਜਗਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਚਰਵਾਉਂਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਨੂੰ ਉਸ ਦੇ ਮਾਲਕ ਨੇ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਰੱਖਿਆ ਹੋਵੇ ਅਤੇ ਇਸ ਸਥਿਤੀ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪਸ਼ੂ ਉਸ ਸੁਰੱਖਿਅਤ ਜਗਾਹ ਵਿੱਚ ਜਾ ਕੇ ਚਰਨ ਲੱਗ ਜਾਣ ਕਿਉਂਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਤੋਂ ਹੀ ਉਹ ਉਸ ਜਗਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਜੋ ਵਿਅਕਤੀ ਸ਼ੱਕੀ ਕੰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਪੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਕਾਰਨ ਹਰਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਆ ਲਗਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਬਣੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਹਰਾਮ ਕੰਮ ਵਿੱਚ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਫੇਰ ਇਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਹ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਮਾਸ ਦਾ ਟੁਕੜਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ (ਭਾਵ ਦਿਲ), ਜੇ ਉਹ ਠੀਕ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਠੀਕ ਰਹਿੰਦਾ ਹੈ, ਅਤੇ ਜੇ ਉਹ ਵਿਗੜ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਸਾਰਾ ਸ਼ਰੀਰ ਵਿਗੜ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।