الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਇਬਨ ਮਸਉਦ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ ਨੂੰ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਪੜ੍ਹੇ ਜਾਣ ਵਾਲਾ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਸਿਖਾਇਆ। ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੋਏ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੱਥ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਦੋਵਾਂ ਹੱਥਾਂ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੂਰਾ ਧਿਆਨ ਆਪ ﷺ ਵੱਲ ਕੇਂਦਰਿਤ ਰਹੇ। ਆਪ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਿਖਾਇਆ, ਜਿਵੇਂ ਕੁਰਆਨ ਦੀ ਸੂਰਤ ਸਿਖਾਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ, ਜੋ ਕਿ ਇਸ ਗੱਲ ਦੀ ਦਲੀਲ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਤਸ਼ਹੁੱਦ ਦੇ ਸ਼ਬਦਾਂ ਅਤੇ ਅਰਥ ਦੋਹਾਂ ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਿਆ ਸੀ। ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "التَّحِيَّات لله" (ਅੱਤਾਹਿਆਤੁ): ਇਸ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਹਰ ਉਹ ਕਥਨ ਜਾਂ ਕਰਮ ਹੈ ਜੋ ਵਡਿਆਈ ਤੇ ਇੱਜ਼ਤ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਂਦਾ ਹੋਵੇ। ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਕਥਨਾਂ ਤੇ ਕਰਮਾਂ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਕੇਵਲ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਹੀ ਹੈ। "الصَّلَوَاتُ" (ਅਸੱਲਾਵਾਤੁ): ਭਾਵ ਸਾਰੀਆਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ — ਫ਼ਰਜ਼ ਹੋਣ ਜਾਂ ਨਫਲ — ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਹੀ ਹਨ। "الطَّيِّبَاتُ" (ਅੱਤ਼ੱਈਬਾਤੁ): ਭਾਵ ਪਾਕੀ (ਪਵਿੱਤਰਤਾ) ਤੇ ਸੰਪੂਰਨਤਾ ਨੂੰ ਦਰਸਾਉਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਕਥਨ, ਕਰਮ ਅਤੇ ਸਿਫਤਾਂ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਲਈ ਹੀ ਹਨ। "السلام عليك أيها النبي ورحمة الله وبركاته" (ਅੱਸਲਾਮੁ ਅਲੈਕਾ ਅਯੁਹਨ ਨਬੀਯੁ ਵਾ ਰਹਿਮਤੁੱਲਾਹੀ ਵਾ ਬਰਾਕਾਤੁਹੁ): ਇਹ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਲਈ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਆਫ਼ਤ (ਮੁਸੀਬਤ) ਅਤੇ ਨਾਪਸੰਦ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਸੁਰੱਖਿਆ ਅਤੇ ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਭਲਾਈ ਵਿੱਚ ਵਾਧੇ ਦੀ ਦੁਆ ਹੈ। "السلام علينا وعلى عباد الله الصالحين" (ਅੱਸਲਾਮੁ ਅਲੈਨਾ ਵਾ ਅਲਾ ਇਬਾਦਿੱਲਾਹਿਸ-ਸਾਲਿਹੀਨ): ਨਮਾਜ਼ੀ ਅਤੇ ਧਰਤੀ ਤੇ ਆਸਮਾਨ ਵਿੱਚ ਵੱਸਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਨੇਕ ਬੰਦੇ ਲਈ ਸਲਾਮਤੀ (ਸੁਰੱਖਿਆ) ਦੀ ਦੁਆ। "أشهد أن لا إله إلا الله" (ਅਸ਼ਹਦੁ ਅੱਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ): ਭਾਵ ਮੈਂ ਪੂਰੇ ਯਕੀਨ ਨਾਲ ਇਸ ਗੱਲ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਸੱਚਾ ਮਾਬੂਦ (ਇਸ਼ਟ) ਨਹੀਂ। "وأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ ورسولُهُ" (ਵਾ ਅੰਨਾ ਮੁਹੰਮਦਨ ਅਬਦੁਹੁ ਵਾ ਰਸੂਲੁਹ): ਮੈਂ ਆਪ (ਮੁਹੰਮਦ ﷺ) ਦੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਬੰਦੇ ਹੋਣ ਅਤੇ ਆਖਰੀ ਰਸੂਲ ਹੋਣ ਦਾ ਇਕਰਾਰ ਕਰਦਾ ਹਾਂ। ਫੇਰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਨਮਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਇਸ ਗੱਲ 'ਤੇ ਪ੍ਰੇਰਿਤ ਕੀਤਾ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਦੁਆ ਚਾਹੇ, ਕਰੇ।