آیا شما را به چیزی بهتر از آنچه خواستید راهنمایی نکنم؟ هرگاه به رختخواب رفتید سی و سه بار تسبیح بگویید و سی و سه بار حمد بگویید و سی و چهار بار تکبیر بگویید که این…

آیا شما را به چیزی بهتر از آنچه خواستید راهنمایی نکنم؟ هرگاه به رختخواب رفتید سی و سه بار تسبیح بگویید و سی و سه بار حمد بگویید و سی و چهار بار تکبیر بگویید که این برای‌تان از خدمتکار بهتر است

از علی ـ رضی الله عنه ـ روایت است که: فاطمه ـ رضی الله عنها ـ نزد پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمد تا از رنجی که دستش به دلیل آسیاب می‌کشد به ایشان شکایت کند و به او خبر رسیده بود که بردگانی برای پیامبر صلی الله علیه وسلم آورده‌اند؛ اما ایشان را ملاقات نکرد، پس این مساله را با عایشه در میان گذاشت؛ پس چون ایشان ـ صلی الله علیه وسلم ـ آمد، عایشه در این مورد به ایشان خبر داد. علی می‌گوید: درحالی پیامبر نزد ما آمد که در بستر خواب خود بودیم، خواستیم برخیزیم که فرمود: «عَلَى مَكَانِكُمَا»: «در جای خود بمانید». پس آمد و بین من و فاطمه نشست تا جایی که سرمای پاهای ایشان را بر شکم خود احساس کردم، آنگاه فرمود: «أَلاَ أَدُلُّكُمَا عَلَى خَيْرٍ مِمَّا سَأَلْتُمَا؟ إِذَا أَخَذْتُمَا مَضَاجِعَكُمَا -أَوْ أَوَيْتُمَا إِلَى فِرَاشِكُمَا- فَسَبِّحَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَاحْمَدَا ثَلاَثًا وَثَلاَثِينَ، وَكَبِّرَا أَرْبَعًا وَثَلاَثِينَ، فَهُوَ خَيْرٌ لَكُمَا مِنْ خَادِمٍ»: «آیا شما را به چیزی بهتر از آنچه خواستید راهنمایی نکنم؟ هرگاه به رختخواب رفتید سی و سه بار تسبیح بگویید و سی و سه بار حمد بگویید و سی و چهار بار تکبیر بگویید که این برای‌تان از خدمتکار بهتر است».

[صحیح است] [متفق علیه]

الشرح

فاطمه ـ رضی الله عنها ـ دختر پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به علت اثر آسیاب بر دستانش، نزد ایشان شکایت می‌برد؛ و چون برای پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ اسیرانی آوردند نزد ایشان می‌رود تا خدمتکاری از میان اسیران بخواهد تا به جایش کارهای خانه را انجام دهد؛ اما ایشان را در خانه نمی‌یابد و عایشه ـ رضی الله عنها ـ را می‌یابد و او را از خواسته‌اش مطلع می‌کند؛ پس چون پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به خانه می‌آید، عایشه ایشان را از آمدن فاطمه و درخواست یک خدمتکار مطلع می‌کند، آنگاه پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ به خانهٔ فاطمه و علی می‌رود و درحالی‌که در رختخواب بودند و آمادهٔ خوابیدن می‌شدند، بین آن دو می‌نشیند، چنانکه علی سرمای پاهای پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ را بر شکمش احساس می‌کند؛ و می‌فرماید: آیا شما را از چیزی بهتر از درخواست خدمتکار آگاه نکنم؟ گفتند: آری، پس پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمود: چون شب هنگام برای خواب به رختخواب رفتید، سی و چهار بار تکبیر بگویید یعنی الله اکبر؛ و سی و سه بار تسبیح بگویید: یعنی سبحان الله؛ و سی و سه بار حمد بگویید یعنی: الحمدلله؛ و این ذکر از خدمتکار برای‌تان بهتر است.

فوائد الحديث

مستحب بودن پایبندی بر این ذکر مبارک؛ چنانکه از علی ـ رضی الله عنه ـ وارد شده که این توصیهٔ نبوی را حتی در شب صفین ترک نکرد.

این ذکر تنها برای خواب شب گفته می‌شود و لفظ این روایت نزد مسلم و در روایت معاذ از شعبه چنین است: «إذا أخذتما مضاجعكما من الليل»: «چون شب به رختخواب خود رفتید».

اگر مسلمانی این ذکر را در اول شب فراموش کند و در پایان شب به یاد بیاورد اشکالی ندارد آن را همان وقت بگوید، زیرا علی ـ رضی الله عنه ـ که راوی این حدیث است، می‌گوید: گفتن این ذکر را در نبرد صفین و در آغاز شب فراموش کرده و سپس به یاد آورده و پیش از صبح آن را گفته است.

مهلب می‌گوید: «حدیث مذکور انسان را وامی‌دارد که خانواده‌اش را بر ترجیح آخرت بر دنیا وادارد، چنانکه نفس را بر این مهم وامی‌دارد؛ و این در صورتی است که توانایی آن را داشته باشند».

ابن حجر عسقلانی می‌گوید: «کسی که بر این ذکر مراقبت کند، با کار زیاد آسیب نمی‌بیند و برایش دشوار نخواهد بود، اگرچه خسته شود».

عینی می‌گوید: «وجه بهتر بودن ذکر یا از این جهت است که ذکر متعلق به آخرت است، درحالی‌که خدمتکار متعلق به دنیاست و آخرت بهتر و ماندگارتر است؛ یا از جهت خواسته‌ی مطرح شده می‌باشد؛ با این توضیح که به سبب این اذکار قوتی را برای خدمت کردن به دست می‌آورد که بیش از توان و قوت خدمتکار است.

التصنيفات

ذكرهاى رويدادها ناگهانى