فوائد الحديث

حرام بودن خودکشیِ انسان، و اینکه آن از گناهان کبیره‌ای است که به خاطرش سزاوار عذاب دردناک می‌شود.

آنچه در حدیث ذکر شده، مثالی برای برخی از انواع جان ستاندن از خود است، وگرنه به هر روشی که خود را بکشد، به مانند همان کاری که با خود کرده، مجازات می‌شود. و در صحیح بخاری از سخن ایشان صلی الله علیه و سلم آمده است: «کسی که خود را خفه می‌کند، خود را در آتش [دوزخ] خفه می‌کند، و کسی که به خود چاقو [یا نیزه و شمشیر] می‌زند، خود را در آتش [دوزخ] نیزه چاقو خواهد زد».

نووی گفته است: و اما این سخن ایشان صلی الله علیه و سلم که: «پس او در آتش دوزخ برای همیشه جاودان خواهد بود»؛ ‏‏دربارهٔ آن چند دیدگاه وجود دارد. یکی اینکه: این بر کسی حمل می‌شود که این کار را حلال بداند در حالی که از حرام بودن آن آگاه است، پس این شخص کافر است و این مجازات اوست. دوم اینکه: منظور از جاودانگی، طولانی بودن مدت و اقامت طولانی است، نه حقیقتِ همیشگی بودن، همان‌طور که گفته می‌شود: خداوند پادشاهیِ سلطان را جاودانه کند. سوم اینکه: این جزای اوست، اما خداوند سبحانه و تعالی کرم ورزیده و خبر داده است که کسی که مسلمان از دنیا برود، در آتش جاودانه نخواهد ماند.

این از باب متناسب بودن مجازات‌های اخروی با جنایت‌های دنیوی است، و از آن برداشت می‌شود که جنایت انسان بر نفس خود، در گناه، مانند جنایتش بر دیگری است؛ زیرا نفس او ملک مطلق او نیست، بلکه از آنِ خداوند متعال است، پس در آن تصرف نمی‌کند مگر به آنچه او اجازه داده است.