بهترینِ شما، قرنِ من هستند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند

بهترینِ شما، قرنِ من هستند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند

از عِمران بن حُصَین رضی الله عنهما روایت است که گفت: پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: «خَيْرُكُمْ قَرْنِي، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ، ثُمَّ الَّذِينَ يَلُونَهُمْ» قَالَ عِمْرَانُ: لَا أَدْرِي أَذَكَرَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ بَعْدُ قَرْنَيْنِ أَوْ ثَلَاثَةً، قَالَ النَّبِيُّ صَلَّى اللهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ: «إِنَّ بَعْدَكُمْ قَوْمًا يَخُونُونَ وَلَا يُؤْتَمَنُونَ، وَيَشْهَدُونَ وَلَا يُسْتَشْهَدُونَ، وَيَنْذِرُونَ وَلَا يَفُونَ، وَيَظْهَرُ فِيهِمُ السِّمَنُ». یعنی: «بهترینِ شما، قرنِ من هستند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند». عمران گفت: نمی‌دانم آیا پیامبر صلی الله علیه و سلم پس از [قرن خودشان] دو قرن را ذکر کردند یا سه قرن. پیامبر صلی الله علیه و سلم فرمودند: «إِنَّ بَعْدَكُمْ قَوْمًا يَخُونُونَ وَلاَ يُؤْتَمَنُونَ، وَيَشْهَدُونَ وَلاَ يُسْتَشْهَدُونَ، وَيَنْذِرُونَ وَلاَ يَفُونَ، وَيَظْهَرُ فِيهِمُ السِّمَنُ» یعنی: «همانا پس از شما گروهی می‌آیند که خیانت می‌کنند و امین شمرده نمی‌شوند، و شهادت می‌دهند در حالی که از آنان شهادت خواسته نشده است، و نذر می‌کنند و وفا نمی‌کنند، و چاقی در میانشان پدیدار می‌شود».

[صحیح است] [بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند]

الشرح

پیامبر صلی الله علیه و سلم خبر داده‌اند که بهترین طبقه از مردمی که در یک عصر گرد آمده‌اند، طبقه‌ای است که رسول خدا صلی الله علیه و سلم و اصحابشان در آن بودند، سپس مؤمنانی که پس از آنان می‌آیند و صحابه را درک کرده‌اند اما رسول خدا را درک نکرده‌اند، سپس کسانی که پس از آنان می‌آیند و آنان اتباع تابعین هستند. و صحابی در ذکر کسانی که پس از آنان می‌آیند برای قرن چهارم، تردید کرده است. سپس ایشان صلی الله علیه و سلم فرمودند: همانا پس از آنان گروهی می‌آیند که خیانت می‌کنند و مردم به آنان اعتماد نمی‌کنند، و قبل از آنکه از آنان شهادت خواسته شود، شهادت می‌دهند، و نذر می‌کنند و به آن وفا نمی‌کنند، و در خوردنی‌ها و آشامیدنی‌ها زیاده‌روی می‌کنند تا جایی که چاقی در میانشان پدیدار می‌شود.

فوائد الحديث

بهترین قرن و نسل در تمام عمر دنیا، قرنی است که پیامبر صلی الله علیه و سلم و اصحابشان در آن زیسته‌اند، و در صحیح بخاری از ایشان صلی الله علیه و سلم آمده است که فرمودند: «من از بهترین قرن‌های بنی‌آدم - قرن به قرن - برانگیخته شدم، تا از قرنی بودم که در آن بودم».

ابن حجر گفته است: این حدیث اقتضا می‌کند که صحابه از تابعین برتر باشند، و تابعین از اتباع تابعین برتر باشند. اما آیا این برتری نسبت به مجموع است یا افراد؟ محل بحث است، و جمهور به [نظر] دوم متمایل شده‌اند.

اشاره به لزوم پیروی از راه و روش سه قرن اول؛ زیرا هر کس زمانش به زمان نبوت نزدیک‌تر باشد، به فضل، علم، تأسّی و اقتدا به روش پیامبر صلی الله علیه و سلم سزاوارتر است.

نذر: عبارت است از اینکه مکلف، طاعتی را که شارع بر او واجب نکرده، با هر سخنی که بر آن دلالت کند، بر خود واجب گرداند.

ناپسند شمردن خیانت و عدم وفای به نذر و دلبستگی به دنیا.

ناپسند شمردن شهادت دادن بدون اینکه [از شاهد] خواسته شود، در صورتی که صاحب حق از آن آگاه باشد. اما اگر آگاه نباشد، در این سخن پیامبر صلی الله علیه و سلم داخل می‌شود که: «آیا شما را از بهترین شهدا خبر ندهم؟ کسی که شهادتش را قبل از آنکه از او خواسته شود، می‌آورد» روایت مسلم.

التصنيفات

كرامات اولياء, برتبری صحابه رضى الله عنهم