فوائد الحديث

हदीसमा कर्म गर्ने जिम्मेवार व्यक्ति (मुकल्लफ) लाई एक व्यापारीसँग तुलना गरिएको छ, र स्वास्थ्य तथा फुर्सदको समयलाई पूँजी सँग दाँजिएको छ; जसले आफ्नो पूँजीको सही सदुपयोग गर्छ, उसले लाभ र सफलता पाउँछ, र जसले यसलाई खेर फाल्छ, उसले घाटा र पश्चात्ताप व्यहोर्छ।

इब्न अल-खाजिनले भन्नुभएको छ: "वरदान त्यो हो जसबाट मानिसले आनन्द र सुख प्राप्त गर्दछ। र 'घबुन' (घाटा/धोका) भनेको कुनै सामान वास्तविक मूल्यभन्दा कयौँ गुणा बढी तिरेर किन्नु, वा बजार मूल्यभन्दा निकै कममा बेच्नु हो। तसर्थ, जसको शरीर स्वस्थ छ र जो बाधाहरूबाट मुक्त (फुर्सदमा) छ, तैपनि उसले आफ्नो परलोक (आँखिरत) सुधार्ने प्रयास गर्दैन भने, त्यो व्यक्ति व्यापारमा ठूलो घाटा बेहोर्ने (ठगिएको) व्यापारी जस्तै हो।"

यसमा स्वास्थ्य र फुर्सदको समय व्यर्थ जानुपूर्व, अल्लाहको सामीप्य प्राप्त गर्न र सत्कर्महरूमा त्यसको सदुपयोग गर्न विशेष प्रोत्साहन छ।

उपहार र वरदानहरूका लागि अल्लाहप्रति कृतज्ञ हुनुको सर्वोत्तम मार्ग भनेकै ती वरदानहरूलाई उहाँकै आज्ञापालन र सत्कर्ममा प्रयोग गर्नु हो।

काजी र अबु बकर बिन अल-अरबीले भनेका छन्: "मानिसमाथि अल्लाहको प्रथम आशिष् के हो भन्ने बारेमा विद्वानहरूबीच मतभेद छ। केहीले भनेका छन्: इमान (आस्था)। केहीले भनेका छन्: जीवन। र केहीले भनेका छन्: स्वास्थ्य। तर पहिलो मत नै अधिक उचित छ, किनकि आस्था नै पूर्ण र सम्पन्न आशिष् हो। जहाँसम्म जीवन र स्वास्थ्यको कुरा छ, यी सांसारिक आशिषहरू हुन् र यी तब मात्र वास्तविक आशिष् बन्छन्, जब यिनीहरूसँग 'आस्था' पनि हुन्छ। यही कारणले धेरै मानिसहरू यी आशिषहरूको विषयमा घाटामा पर्छन्, अर्थात् उनीहरूको लाभ हराउँछ वा न्यून हुन्छ। त्यसैले जो व्यक्ति आफ्नो नफ्स-ए-अम्मारा (खराब आदेश दिने अन्तरात्मा) को पछि लाग्छ, आराम र इच्छाको खोजीमा डुब्छ, र अल्लाहका सीमाहरूको संरक्षण तथा उहाँको आज्ञापालनमा निरन्तरता त्याग्छ — त्यो वास्तवमै घाटामा परेको ठहरिन्छ। त्यसैगरी, यदि कोही व्यक्ति फुर्सदको अमूल्य समयमा पनि अल्लाहको उपासनाबाट टाढा रहन्छ भने, ऊ पनि घाटामा परेको हुन्छ। किनकि व्यस्त मानिससँग त कुनै बहाना हुन सक्छ, तर फुर्सदमा हुने व्यक्तिसँग कुनै बहाना हुँदैन; उसको बहाना समाप्त हुन्छ र उसमाथि प्रमाण (हुज्जत) स्थापित हुन्छ।"