فوائد الحديث

Mükellef bir tüccara, sağlık ve boş vakit ise ana sermayeye benzetilmiştir. Kim sermayesini en güzel şekilde kullanırsa kazanıp kâra geçer; kim de onu çarçur edip ziyan ederse hüsrana uğrar ve pişman olur.

İbnü'l-Hâzin -rahimehullah- şöyle demiştir: Nimet, kişinin faydalandığı ve lezzet aldığı şeydir. Aldanma ise, fiyatının birkaç katına satın almak veya fiyatından çok daha düşük bir fiyata satmaktır. Dolayısıyla, kimin bedeni sağlıklı olur ve kendisini alıkoyan meşguliyetlerden kurtulup boş vakte kavuştuğu halde ahiretini imar etmek için çabalamazsa; o, ticarette aldatılmış (büyük zarara uğratılmış) bir tüccar gibidir.

Kişinin, sağlık ve boş zamanını Allah Teâlâ'ya yakınlaşmak için değerlendirmesi ve bu iki nimet elinden çıkmadan önce salih amellerde bulunmaya özen göstermesi gerekir.

Allah'ın verdiği nimetlere şükür, onları Yüce Allah'a itaat yolunda kullanmakla olur.

el-Kâdî İyâz ve Ebu Bekir İbnu'l-Arabî -rahimehumullah- şöyle demiştir: Allah'ın kula ilk nimetinin ne olduğu hakkında farklı görüşler vardır. Kimisi bu imandır, kimisi bu hayattır, kimisi de bu sağlıktır demiştir. Birinci görüş buna daha evladır. Çünkü iman, mutlak bir nimettir. Hayat ve sağlık ise dünya nimetleridir ve imanla birlikte olmadıkça gerçek anlamda nimet olmazlar. Bu durumda birçok kişi nimetler hakkında aldanmıştır. Yani ya kazançları yok olmuş veya azalmıştır. Kim, kötülüğü emreden nefsine kapılır, sınırları aşar ve Allah'a itaatte devamlılığı terk ederse aldanmıştır. Aynı durum boş duran kimse için de geçerlidir. Çünkü meşgul olan kimsenin, boş vakti olanın aksine bir mazereti olabilir. Ancak boş vakti olanın mazereti yoktur ve bu onun aleyhine delildir.