فوائد الحديث

मानिसमा 'सशक्तता' (धार्मिक दायित्व वहन गर्ने वैधानिक क्षमता) को अभाव मुख्यतया तीन कारणले हुन्छ:

पहिलो: निद्रा; जसमा मानिस चेतनशील हुँदैन र आफ्ना कर्तव्यहरू निर्वाह गर्न सक्षम हुँदैन।

दोस्रो: बाल्यावस्था (नाबालिग हुनु); जसका कारण व्यक्तिमा दायित्व वहन गर्ने पूर्ण क्षमता नै विकसित भएको हुँदैन।

तेस्रो: पागलपन; जसले बौद्धिक कार्यक्षमतामा विकार उत्पन्न गर्छ, अथवा सोही जस्तै अन्य अवस्थाहरू (जस्तै: नशा वा बेहोसी)।

अतः जसले चेतना र यथार्थ बोध गुमाएको छ र उल्लिखित तीन कारणमध्ये कुनै एकका कारणले मानसिक सशक्तताबाट वञ्चित भएको छ भने, महान् अल्लाहले आफ्नो परम न्याय, दया र कृपाद्वारा निजमाथि हुने दण्ड वा लेखाजोखा हटाइदिनुभएको छ—विशेष गरी अल्लाहको अधिकार का विषयमा भएका कमी र लापरबाहीलाई क्षमा गरिदिनुभएको छ।

तिनीहरूका पापको अभिलेख नराखिनुको अर्थ, उनीहरूमाथि सांसारिक विधानहरू नै लागू हुँदैनन् भन्ने होइन। उदाहरणस्वरूप: यदि कुनै पागल व्यक्तिले कसैको हत्या गरेमा, उसमाथि 'किसास' (दण्ड) वा प्रायश्चितको नियम त लागू हुँदैन; तर, उसको जिम्मेवार पक्षले 'दियत' (रक्तधन/क्षतिपूर्ति) भने अनिवार्य रूपमा चुकाउनुपर्छ।

वयस्कताको तीन मुख्य लक्षणहरू यस प्रकार छन्: (१) निद्रा वा जागृत अवस्थामा वीर्य स्खलन हुनु, (२) गुप्ताङ्गको वरिपरि खस्रो रौँ पलाउनु, वा (३) पन्ध्र वर्षको उमेर पूरा हुनु। महिलाहरूको हकमा भनेको महिनावारी सुरु हुनु चौथो लक्षण हो।

इमाम अस-सुब्की भन्नुहुन्छ: "'अल-सबी' भन्नाले बालक (सानो उमेरको केटा) बुझिन्छ।" अन्य विद्वानहरूले यसलाई यसरी वर्गीकरण गरेका छन्:

आमाको गर्भमा रहँदा बच्चालाई 'जनीन' भनिन्छ।

जब उसको जन्म हुन्छ, तब ऊ 'सबी' (शिशु) हुन्छ।

जब उसको दूध छुटाइन्छ, तब सात वर्षको उमेरसम्म उसलाई 'गुलाम' भनिन्छ। त्यसपछि दश वर्षसम्मको अवस्थालाई 'याफेअ्' भनिन्छ। र, पन्ध्र वर्षसम्मको उमेरलाई 'हजू़र' भनिन्छ।

तथापि, निश्चित र प्रमाणित कुरा इमाम अस-सुयूतीले स्पष्ट पारेअनुसार—यी सबै अवस्थाहरूमा उसलाई सामान्यतया 'सबी' (बालक) नै भन्ने गरिन्छ।