فوائد الحديث

"ਇਹ ਹਦੀਸ ਹੁਕਮੀਆਂ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀਆਂ ਚੀਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਚਣ ਦੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੋਣ ਦਾ ਸਿਧਾਂਤ ਹੈ।"

"ਮਨਾਹੀ ਵਿੱਚ ਕੋਈ ਛੂਟ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਕਿ ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਕੋਈ ਚੀਜ਼ ਕਰਨ ਦੀ ਆਗਿਆ ਹੋਵੇ, ਅਤੇ ਹੁਕਮ ਕਰਦੇ ਸਮੇਂ ਇਹ ਤੱਕਤ ਅਨੁਸਾਰ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ ਸੌਖਾ ਹੈ, ਪਰ ਹੁਕਮਿਆ ਗਈ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਕਰਨ ਲਈ ਯੋਗਤਾ ਹੋਣੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ।"

ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਹ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਵੱਡੇ ਵਿਧਵਾਨਾਂ ਨੇ ਸਵਾਲਾਂ ਨੂੰ ਦੋ ਭਾਗਾਂ ਵਿੱਚ ਵੰਡਿਆ ਹੈ: ਪਹਿਲੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਦੀਨ (ਧਰਮ) ਨੂੰ ਸਮਝਣ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਸਵਾਲ ਹਨ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਸਿੱਖਣ ਲਈ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਅਜਿਹੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨ ਦਾ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ, ਅਤੇ ਸਹਾਬੀਆਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਇਸੇ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੇ ਹੋਇਆ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਦੂਜੇ ਭਾਗ ਵਿੱਚ ਉਹ ਸਵਾਲ ਹਨ ਜੋ ਬਾਲ ਦੀ ਖੱਲ ਖਿੱਚਣ ਲਈ (ਭਾਵ ਬੇਲੋੜੇ) ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਵਾਲ ਕਰਨਾ ਮਨਾਹ ਹੈ।

ਇਸ ਉੱਮਤ ਨੂੰ ਸਾਵਧਾਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਪਿਛਲੀਆਂ ਉੱਮਤਾਂ ਵਾਂਗ ਆਪਣੇ ਨਬੀ ਦਾ ਵਿਰੋਧ ਨਾ ਕਰਨ।

"ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵੱਧ ਦੋਹਾਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਸ ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਸਿਰਫ਼ ਉਸ ਦੇ ਘੱਟ ਜਾਂ ਵੱਧ ਤੋਂ ਬਚ ਕੇ ਹੀ ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਉਦਾਹਰਨ ਲਈ, ਜੇ ਸਾਨੂੰ ਰਿਬਾ ਤੋਂ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਘੱਟ ਅਤੇ ਵੱਧ ਦੋਹਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਾਮਿਲ ਕਰਦਾ ਹੈ।"

"ਹਰਾਮ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਕਾਰਨਾਂ ਤੋਂ ਪਰਹੇਜ਼ ਕਰਨਾ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਇਜਤਿਨਾਬ ਦਾ ਹੀ ਅਰਥ ਹੈ।"

"ਇੱਕ ਮਨੁੱਖ ਲਈ ਇਹ ਠੀਕ ਨਹੀਂ ਕਿ ਜਦੋਂ ਉਹ ਰਸੂਲ ﷺ ਦਾ ਹੁਕਮ ਸੁਣੇ ਤਾਂ ਪੁੱਛੇ: ਕੀ ਇਹ ਫਰਜ਼ ਹੈ ਜਾਂ ਸੁਨੱਤ, ਬਲਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਤੁਰੰਤ ਉਸ ਅਮਲ ਵੱਲ ਅੱਗੇ ਵਧਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ; ਕਿਉਂਕਿ ਫਰਮਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ: 'ਉਸ ਵਿੱਚੋਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਸਮਰੱਥ ਹੋ ਕਰੋ।'"

"ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲਾਂ ਕਰਨਾ ਤਬਾਹੀ ਦਾ ਕਾਰਣ ਹੈ, ਖ਼ਾਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਚੀਜ਼ਾਂ ਜਿਹਨਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਗੁਪਤ ਚੀਜ਼ਾਂ ਅਤੇ ਕਿਆਮਤ ਦੇ ਦਿਨ ਦੀ ਹਾਲਤਾਂ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਬਹੁਤ ਸਵਾਲ ਨਾ ਕਰੋ ਤਾਂ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਤਬਾਹ ਨਾ ਹੋਵੋ ਅਤੇ ਨਾ ਹੀ ਅਹੰਕਾਰ ਨਾਲ ਗਹਿਰਾਈ ਵਿੱਚ ਨਾ ਪਹੁੰਚੋ।"