هان! همانا شراب حرام شد

هان! همانا شراب حرام شد

از انس رضی الله عنه روایت است که گفت: ساقیِ گروهی در خانهٔ ابی‌طلحه بودم و شرابشان در آن روز «فضیخ» بود. پس رسول خدا صلی الله علیه و سلم به منادی‌ای دستور دادند که ندا دهد: «هان! همانا شراب حرام شد». [انس] گفت: پس ابی‌طلحه به من گفت: برو بیرون و آن را بریز. من نیز بیرون رفتم و آن را ریختم، و [شراب] در کوچه‌های مدینه جاری شد. پس برخی از آن گروه گفتند: گروهی کشته شده‌اند در حالی که آن [شراب] در شکم‌هایشان بود. پس خداوند این آیه را نازل کرد: {لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا} (بر کسانی که ایمان آورده و کارهای شایسته انجام داده‌اند، گناهی در آنچه [پیش از این] خورده‌اند، نیست) [مائده: ۹۳] تا پایان آیه.

[صحیح است] [بخارى و مسلم در روايت آن اتفاق دارند]

الشرح

انس بن مالک رضی الله عنه خبر داده است که او ساقیِ کسانی بود که در خانهٔ شوهرِ مادرش، ابی‌طلحه رضی الله عنه، بودند، و شرابشان در آن روز «فضیخ» بود که مخلوطی از خرما و خرمای نارس بود. ناگهان منادیِ رسول خدا صلی الله علیه و سلم ندا داد: هان! همانا شراب حرام شد. [انس] گفت: پس ابی‌طلحه به من گفت: برو بیرون و آن را بریز. من نیز بیرون رفتم و آن را ریختم، و شراب در کوچه‌های مدینه جاری شد. پس برخی از آن گروه گفتند: برخی از صحابه قبل از حرام شدنش کشته شده‌اند در حالی که آن [شراب] در شکم‌هایشان بود. پس خداوند نازل کرد: {لَيْسَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ جُنَاحٌ فِيمَا طَعِمُوا} (بر کسانی که ایمان آورده‌اند و کارهای شایسته انجام داده‌اند گناهی در آنچه [قبلا] خورده‌اند نیست) [مائده: ۹۳] تا پایان آیه. یعنی: بر کسانی که ایمان آورده‌اند، در آنچه از شراب قبل از حرام شدنش خورده و نوشیده‌اند، گناهی نیست.

فوائد الحديث

فضیلت ابی‌طلحه و صحابه رضی الله عنهم، از آنجا که به سرعت و بدون چون و چرا، امر خدا را اجابت کردند، و این همان چیزی است که شایستهٔ مسلمانِ حقیقی است.

خمر: نامی است فراگیر برای هر چیز مست‌کننده.

فضیخ: شرابی است که از رطب نارس و خرما تهیه می‌شود، بدون آنکه آتش به آن برسد. و «بُسر»: میوهٔ درخت نخل است پیش از آنکه رطب شود.

ابن حجر گفته است: مهلّب گفته است: شراب در راه ریخته شد تا اعلامی برای ترک آن باشد و ترک کردنش شهرت یابد، و این [کار] از نظر مصلحت، برتر از [جلوگیری از] اذیت شدنِ [مردم] به خاطر ریختن آن در راه بود.

بیان رحمت خداوند به بندگانش، و اینکه او برای عملی قبل از نازل شدن حکمش، محاسبه نمی‌کند.

خداوند عز و جل شراب را حرام کرد؛ به دلیل مفاسدی که در آن است و به عقل و مال ضرر می‌رساند، و به سبب آن، عقل انسان از بین می‌رود و در نتیجه مرتکب بسیاری از گناهان می‌شود.

التصنيفات

اسباب نزول, نوشيدنى‌هاى تحريم شده