الشرح

ਅਬੁ-ਮੂਸਾ ਅਸ਼ਅਰੀ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਕੋਲ ਆਏ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕਬੀਲੇ ਦੇ ਕੁੱਝ ਲੋਕ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਮਕਸਦ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਲਈ ਕੁੱਝ ਊਠ ਦੇ ਦੇਣ, ਤਾਂ ਜੋ ਉਹ ਜਿਹਾਦ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਸਕਣ। ਲੇਕਿਨ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਕਸਮ (ਸੁੰਹ) ਖਾ ਕੇ ਦੱਸ ਦਿੱਤਾ ਕਿ ਆਪ ﷺ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦੇ। ਆਪ ﷺ ਕੋਲ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੇਣ ਲਈ ਸਵਾਰੀ ਦਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਸੋ, ਉਹ ਵਾਪਸ ਹੋ ਗਏ। ਕੁੱਝ ਦੇਰ ਲਈ ਰੁਕੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਕੋਲ ਤਿੰਨ ਊਠ ਆਏ, ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲ ਭੇਜ ਦਿੱਤੇ। ਇਹ ਦੇਖ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚੋਂ ਕੁੱਝ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਬਾਕੀਆਂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ: ਅੱਲਾਹ ਸਾਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਊਠਾਂ ਵਿੱਚ ਬਰਕਤ ਨਾ ਦੇਵੇ। ਕਿਉਂਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਨਾ ਦੇਣ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾ ਲਈ ਸੀ। ਸੋ, ਉਹ ਆਪ ﷺ ਕੋਲ ਆਏ ਅਤੇ ਇਹੋ ਗੱਲ ਪੁੱਛੀ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਕਿਹਾ: ਤੁਹਾਨੂੰ ਸਵਾਰੀ ਤਾਂ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਬੰਧ ਉਸੇ ਨੇ ਕੀਤਾ ਹੈ ਅਤੇ ਤੌਫੀਕ (ਸੁਯੋਗ) ਵੀ ਉਸੇ ਨੇ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਮੈਂ ਤਾਂ ਬਸ ਇੱਕ ਸਬੱਬ (ਸਾਧਨ) ਹਾਂ ਕਿ ਇਹ ਕੰਮ ਮੇਰੇ ਹੱਥੀਂ ਪੂਰਾ ਹੋਇਆ। ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਅੱਗੇ ਫਰਮਾਇਆ: ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਕਸਮ, ਜਦੋਂ ਵੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਵਾਂਗਾ ਅਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿੱਚ ਵੇਖਾਂਗਾ ਕਿ ਮੈਂ ਜਿਸ ਕੰਮ ਦੇ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਾ ਕਰਨ ਦੀ ਕਸਮ ਖਾਧੀ ਸੀ, ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਕੰਮ ਦੂਜਾ ਹੈ, ਤਾਂ ਕਸਮ ਖਾਧੇ ਕੰਮ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਦੂਜਾ ਕੰਮ, ਜੋ ਉਸ ਨਾਲੋਂ ਬਿਹਤਰ ਹੈ, ਉਸਨੂੰ ਕਰਾਂਗਾ ਅਤੇ ਆਪਣੀ ਕਸਮ ਦਾ ਕੱਫ਼ਾਰਾ (ਹਰਜਾਨਾ/ਪ੍ਰਾਸ਼ਚਿਤ) ਦੇ ਦਿਆਂਗਾ।