الشرح

Саҳобии Паёмбар (Салому дуруди Аллоҳ бар ӯ бод) Абумусои Ашъарӣ намозеро барои мардум имомати кард, Пас чун дар нишасте, ки дар он ташаҳҳуд хонда мешавад, нишаста буд, яке аз намозгузорон чунин гуфт: Намоз дар Қуръон ҳамроҳ бо некукорӣ ва закот омадааст. Вақте Абумусо намозро ба поён расонид рӯ ба намозгузорон кард ва гуфт: Кадоме аз шумо ин суханро гуфт, ки Қуръон ҳамроҳ бо некукорӣ ва закот омадааст? мардум сукут карданд ва касе чизе нагуфт. Бинобарин саволашро дубора такрор кард ва чун касе посухашро надод, гуфт: Эй Ҳиттон шояд ту он суханро гуфти? Зеро Ҳиттон ҷасур буд ва ба ӯ наздик буд ва муттаҳам кардани ӯ ба вай озор намерасонд ва ин кор сабаб мешуд, ки гӯяндаи асосӣ эътироф кунад. Ҳиттон ин иттиҳомро нафйи кард ва гуфт: Тарсидам, ки ба гумони онки ман онро гуфтаам манро тавбих куни, дар ин ҳолат марде аз миёни мардум гуфт: Ман онро гуфтам ва қасде ҷуз хайр надоштам. Абумусо дар мақоми муаллим гуфт: Оё намедонед дар намозатон чи бигӯед? Ва ин ба таври истинкор аз ҷониби ӯ буд, сипас Абумусо баён намуд, ки Расули Аллоҳ (Салому дуруди Аллоҳ бар ӯ бод) барои онон хутба хонд ва шариаташонро барояшон баён кард ва намозашонро ба онон ёд дод, пас фармуд: Чун хостед намоз гузоред, сафҳои худро рост кунед ва дар он рост ва ба эътидол биистед, сипас яке аз шумо имом шавад ва чун такбир (Аллоҳу акбар) гӯяд, шумо ҳам такбир (Аллоҳу акбар) гӯед, Ва чун Фотиҳаро хонд ва ба инҷо расид: (Ғайрил-мағзуби алайҳим ва лаз-золлин) (Фотиҳа 7) омин бигӯед, ки агар чунин кунед Аллоҳ дуои шуморо истиҷобат кунад. Ва чун такбир гуфт ва ба рукуъ рафт, такбир бигӯед ва ба рукуъ равед, зеро имом пеш аз шумо ба рукуъ меравад ва пеш аз шумо аз рукуъ бармехезад, пас аз ӯ пеши накунед ва пеш аз имом ба рукуъ наравед ва пеш аз имом аз рукуъ нахезед. Зеро он лаҳзае, ки имом пеш аз шумо ба рукуъ меравад, бо он лаҳзае, ки шумо баъд аз имом аз рукуъ бармехезед ҷуброн мешавад. Ва бо ин миқдори рукуъи шумо бо рукуъи имом баробар мешавад. Ва чун Имом (Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ) гуфт, бигӯед: (Аллоҳумма рабано лакал-ҳамд), Зеро ҳаргоҳ намозгузорон инро бигӯянд, Аллоҳ Таоло садояшон ва дуояшонро мешунавад, Зеро Аллоҳ бар забони Паёмбараш (Салому дуруди Аллоҳ бар ӯ бод) фармудааст: (Самиъаллоҳу лиман ҳамидаҳ, Аллоҳ шунид онки ҳамдашро гуфт). Ва чун имом такбир гуфт ва ба саҷда рафт, касоне ки аз пушти имом намоз мегузоранд такбир бигӯянд ва ба саҷда раванд, Зеро имом пеш аз онҳо ба саҷда меравад ва пеш аз онҳо аз саҷда бармехезад. Пас он лаҳза дар баробари ин лаҳза аст, ва саҷдаи намозгузорон ба андозаи саҷдаи имом мешавад. Ва ҳаргоҳ вақти нишастан барои ташаҳҳуд буд, нахустин чизе ки намозгузор мегӯяд бояд ин бошад: (Аттаҳиётут-тайиботус-салавоту лиллоҳи), Яъне: Мулк, боқӣ мондан ва азамату бузурги ҳамааш шоистаи Аллоҳ аст. Ва ҳамингуна намозҳои панҷгона ҳамаааш шоистаи Аллоҳ аст. (Ассалому ъалайка айюҳаннабийю ва раҳматуллоҳи ва баракатуҳ. Ассалому ъалайно ва ъало ъибодиллоҳис солиҳин). Яъне: Аз Аллоҳ Таоло саломати аз ҳар айбу офат ва нақсу фасодро хоҳонам ва саломи хосро ба паёмбарамон Муҳаммад (Салому дуруди Аллоҳ бар ӯ бод) мекунам ва сипас бар худамон салом мефиристем ва сипас бар бандагони некукори Аллоҳ, ки ҳуқуқи Аллоҳ Таоло ва ҳуқуқи бандагонашро ба ҷо меоранд. Сипас гувоҳӣ медиҳем, ки нест маъбуди бар ҳақ, ҷуз Аллоҳ ва гувоҳӣ медиҳем, ки Муҳаммад банда ва фиристодаи Ӯст.