فوائد الحديث

यस हदीसमा नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को सुन्नतलाई कण्ठस्थ गर्ने, त्यसलाई सुरक्षित राख्ने तथा मानिसहरूसम्म पुर्‍याउने र प्रचार गर्ने कार्यप्रति प्रोत्साहित गरिएको छ।

यसमा हदीसका विद्वानहरू एवं हदीस शास्त्र अध्ययन गर्ने अध्येताहरूको गरिमामय स्थान र उच्च महत्त्वको बारेमा चर्चा गरिएको छ।

यसमा ती विद्वानहरू (उलेमा) को श्रेष्ठता र महिमाको वर्णन छ, जो गहन समझ र धार्मिक प्रमाणहरूबाट नियमहरू निकाल्ने योग्यता राख्दछन्।

यसमा सहाबा (रजिअल्लाहु अन्हुम) को महिमा र श्रेष्ठताको बारेमा वर्णन गरिएको छ; किनभने उनीहरू नै हुन् जसले अल्लाहका रसूल (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को हदीस सुने र हामीसम्म पुर्‍याए।

अल-मनावीले भन्नुभएको छ: "यसबाट के स्पष्ट हुन्छ भने, हदीस वर्णनकर्ताका लागि फिकह (धार्मिक न्यायशास्त्रको गहिरो समझ) अनिवार्य सर्त होइन; उसका लागि केवल हदीस कण्ठस्थ हुनु मात्र अनिवार्य सर्त हो। जबकि फकीह (धार्मिक न्यायशास्त्री) को काम भनेको त्यस हदीसलाई गहिराइमा गएर बुझ्नु र त्यसमाथि चिन्तन-मनन गर्नु हो।"

इब्न उयैनाहले भन्नुभएको छ: "हदीसको ज्ञान खोजी गर्ने जुनसुकै व्यक्तिको अनुहारमा पनि उक्त हदीसमा वर्णन भए अनुसार एक विशेष चमक र प्रसन्नता अवश्य देखिन्छ।"

हदीसका विद्वानहरूका अनुसार हिफ्ज (कण्ठस्थता) दुई प्रकारका हुन्छन्: एक हृदय र दिमागद्वारा गरिने कण्ठस्थता र दोस्रो किताब तथा लेखद्वारा गरिने संरक्षण, र यी दुवै प्रकार नबी (सल्लल्लाहु अलैहि वसल्लम) को दुआ अन्तर्गत पर्दछन्।

मानिसहरूको बोध-क्षमता भिन्न-भिन्न हुन्छ। कतिपय अवस्थामा ज्ञान सुन्ने व्यक्तिहरू स्वयं सुनाउनेहरूभन्दा बढी स्मरण र मनन गर्न समर्थ हुन्छन् र कतिपय धर्मशास्त्रको ज्ञान राख्नेहरू स्वयं धार्मिक विद्वान् हुँदैनन्।