الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇੱਕ ਦਿਨ ਫਜਰ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਾਈ ਅਤੇ ਉਸਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਸਾਡੀ ਇਸ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਫਲਾਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ? ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੇ ਦਿੱਤਾ: ਨਹੀਂ। ਫੇਰ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਕਿਸੇ ਦੂਜੇ ਵਿਅਕਤੀ ਬਾਰੇ ਪੁੱਛਿਆ ਕਿ ਕੀ ਫਲਾਣਾ ਵਿਅਕਤੀ ਹਾਜ਼ਰ ਹੈ? ਸਹਾਬੀਆਂ ਨੇ ਜਵਾਬ ਦਿੱਤਾ: ਨਹੀਂ। ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫ਼ਰਮਾਇਆ : ਬੇਸ਼ੱਕ ਫਜਰ ਅਤੇ ਇਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਮੁਨਾਫਿਕਾਂ (ਪਖੰਡੀਆਂ) ਲਈ ਸਭ ਤੋਂ ਭਾਰੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿੱਚ ਆਲਸ/ਸੁਸਤੀ ਹਾਵੀ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ ਅਤੇ ਰਿਆਕਾਰੀ (ਦਿਖਾਵੇ) ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਘੱਟ ਹੁੰਦੀ ਹੈ ਕਿ ਹਨੇਰੇ ਦੇ ਕਾਰਨ ਕੋਈ ਵੇਖ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ। ਹੇ ਮੋਮਿਨੋਂ (ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਓ)! ਜੇਕਰ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣ ਲਵੋ ਕਿ ਸਵੇਰ ਤੇ ਇਸ਼ਾ ਦੀ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿੰਨਾ ਵਾਧੂ ਸਵਾਬ (ਇਨਾਮ) ਮਿਲਦਾ ਹੈ, (ਕਿਉਂਕਿ ਸਵਾਬ ਮਿਹਨਤ ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਵਿੱਚ ਮਿਲਦਾ ਹੈ) ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨਮਾਜ਼ਾਂ ਵਿੱਚ ਜ਼ਰੂਰ ਪਹੁੰਚੋਗੇ। ਭਾਵੇਂ ਗੋਡਿਆਂ ਤੇ ਹੱਥਾਂ ਦੇ ਭਾਰ ਚੱਲ ਕੇ ਹੀ ਕਿਉਂ ਨਾ ਪਹੁੰਚਣਾ ਪਏ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਪਹਿਲੀ ਸਫ਼ (ਕਤਾਰ) ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਲੋਕ ਇਮਾਮ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਫ਼ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਦੀ ਸਫ਼ ਵਰਗੇ ਹਨ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨੇੜੇ ਹੋਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ। ਜੇਕਰ ਈਮਾਨ ਵਾਲੇ ਪਹਿਲੀ ਸਫ਼ ਦੀ ਫਜ਼ੀਲਤ (ਮਹੱਤਤਾ) ਨੂੰ ਜਾਣ ਲੈਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਵਿੱਚ ਖੜ੍ਹੇ ਹੋਣ ਲਈ ਮੁਕਾਬਲਾ ਕਰਨ ਲਗ ਜਾਣ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦਾ ਦੂਜੇ ਆਦਮੀ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇਕੱਲਿਆਂ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਅਜਰੋ-ਸਵਾਬ (ਇਨਾਮ) ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ ਅਤੇ ਦੋ ਆਦਮੀਆਂ ਦੇ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨਾ ਇੱਕ ਆਦਮੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨ ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਸਵਾਬ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਹੈ। ਜਿਸ ਨਮਾਜ਼ ਵਿੱਚ ਨਮਾਜ਼ੀਆਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵੱਧ ਹੋਵੇ, ਉਹ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿੱਚ ਵਧੇਰੇ ਪਿਆਰੀ ਅਤੇ ਬਿਹਤਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ।