فوائد الحديث

Шарт будани валӣ барои дурустии никоҳ. Аз Ибни Мунзир нақл шудааст, ки ҳеҷ як саҳобӣ мухолифи ин шарт (и валӣ) набудааст.

Дар никоҳи ботил, зан ба сабаби он ки мард бо ӯ ҳамбистар шудааст, маҳр мегирад.

Султон (ҳоким) валии он занест, ки валӣ надорад, фарқе надорад, ки валӣ аз аввал вуҷуд надошта бошад ё ба сабаби худдорияш аз ба никоҳ даровардани зан.

Султон дар ҳолати набудан ё дастнорас будани валӣ, валии зан мешавад ва қозӣ ба ҷои султон амал мекунад, зеро ӯ намояндаи султон дар чунин масъалаҳост.

Валӣ доштан дар никоҳ маънояш ин нест, ки зан ҳақ надорад. Баръакс, ӯ ҳақ дорад ва валӣ набояд бе иҷозати худи зан ӯро ба никоҳ дарорад.

Шартҳои никоҳи дуруст: Якум: Муайян будани ҳар ду ҷониб, шавҳар ва зан, бо ишора, ном ё тавсиф ва ғайра. Дуюм: Розигии ҳар ду ҷониб. Сеюм: Гузарондани ақд аз ҷониби валии зан. Чаҳорум: Ҳузури шоҳидон дар вақти ақди никоҳ.

Шартҳои валие, ки никоҳро анҷом медиҳад, чунинанд: Аввал: Ақл. Дувум: Мард будан. Севум: Болиғ будан, бо расидан ба синни понздаҳсолагӣ ё бо аломатҳои булуғ. Чаҳорум: Ягонагии дин, кофир бар мусалмон валӣ шуда наметавонад, ҳамчунин мусалмон бар кофир валӣ шуда наметавонад. Панҷум: Адолат, яъне фосиқ набудан ва барои ин кофист, ки манфиати занро дар никоҳ дар назар гирад. Шашум: Рушд, яъне оқил бошад на сафиҳ, ки тавонои шинохти шоистагӣ ва манфиатҳои умури никоҳро дошта бошад.

Барои валии зан дар масъалаи никоҳ тартибе назди фуқаҳо ҳаст ва аз валии наздиктарин гузашта ба дигарӣ муроҷиат кардан ҷоиз нест, магар бо набудани ӯ ё набудани шартҳояш. Тартиби валӣи зан чунин аст: Падари зан, сипас васии падар дар бораи ӯ. Бобояш аз тарафи падар, ҳар қадаре боло равад. Писараш, писаронаш ҳар қадаре поён равад. Бародараш аз падару модар. Бародараш аз падар. Писарони онҳо. Амакаш аз падару модар. Амакаш аз падар. Писарони онҳо. Сипас наздиктарин хешованд бо тартиби мерос аз аслу насаб. Агар зан валӣ надошта бошад, пас ҳокими мусалмон (ҳоким) ё намояндагони ӯ, мисли қозӣ валии ӯ мегарданд.