الشرح

Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- gönderiliş gayesi olan güzel ahlâkın temel esaslarını bir araya getiren bir dua ile dua etmiştir. Bu esaslar dinin, dünyanın ve âhiretin için Allah'tan doruluk ve iyilik istemektir. salâhıdır. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- bu veciz lafızla bu üç ana alanın ıslahını dilemiş; iki yurdun (dünya ve âhiretin) hâlinin düzelmesinin dinin salâhına bağlı olması sebebiyle önce dinin salâhıyla başlamış ve şöyle buyurmuştur: (Allah’ım, dinimi benim için ıslah et) Allah'ım! Dinimin adabını en eksiksiz ve en mükemmel şekilde yerine getirmemi bana nasip eyle.) (Ki o, bütün işlerimin koruyucusudur) Yani dinim bütün işlerimin muhafızıdır. Eğer dinim bozulursa işlerim de bozulur; hüsrana uğrar, kaybederim. Ayrıca talep edilen dinin salâhı, dünyanın salâhı olmadan tam olarak gerçekleşmeyeceği için -Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- şöyle buyurmuştur: (Dünyamı da benim için ıslah et) yani bana beden sağlığı, emniyet, rızık, saliha bir eş, salih nesil ve ihtiyaç duyduğum diğer şeyleri ver; bunlar helâl olsun ve Sana itaate yardımcı olsun. Ardından, dünyasının ıslahını istemesinin gerekçesini zikrederek şöyle demiştir: (Ki orada geçimimi sağlarım) yani hayatımı sürdürdüğüm mekân ve yaşadığım ömür süresidir. (Dönüp varacağım ahiretimi de ıslah eyle) yani Sana kavuşacağım dönüş yurdumu; bunun da salih amellerle, kulun ibadete ve ihlâsa muvaffak kılınmasıyla ve güzel bir sonla olmasıdır. Peygamber -sallallahu aleyhi ve sellem- âhireti dünyadan sonra zikretmiştir; çünkü dünya, âhiretin ıslahı için bir vesiledir. Kim dünyasında Allah’ın muradına uygun şekilde istikamet üzere olursa, âhireti de onun için düzgün olur ve orada mutlu olur. (Hayatı benim için her türlü hayrın artmasına vesile kıl) yani uzun ömrü, salih amelleri çoğalttığım bir fırsat eyle. (Ölümü de benim için her türlü şerden bir rahatlık kıl) yani onu her türlü fitneden, imtihandan, günaha düşmekten ve gafletten bir kurtuluş; dünya meşakkatleri ve kederlerinden bir çıkış ve gerçek bir huzur sebebi eyle.