الشرح

پیامبر صلی‌‌الله‌علیه‌وسلم از برخی صفات بهشتیان و دوزخیان خبر می‌دهد. اغلب اهل بهشت چنین هستند: «هر ضعیف مُتضَعِف»؛ یعنی کسانی هستند که در برابر الله متواضع و فروتن می‌باشند و نفس خود را در برابر او کوچک می‌بینند تا جایی که برخی از مردم او را ضعیف می‌بینند و کوچک می‌شمارند، اما همین کسی که در برابر الله خاکسار است، اگر از روی امید به کرم الله سوگندی یاد کند، الله سوگند او را تحقق می‌بخشد و درخواست او را برآورده نموده و دعایش را اجابت می‌کند. و بیشتر اهل دوزخ، «عُتُل» هستند؛ و عتل یعنی انسان تندخویی که در دشمنی زیاد‌روی می‌کند یا بدزبانی که به خیر و خوبی گردن نمی‌نهد. و «جواظ» یعنی متکبر پرخور که دارای جسم بزرگ است و متکبرانه راه می‌رود و بداخلاق است؛ و هر «مستکبر» که حق را رد نموده و دیگران را تحقیر می‌کند.