الشرح

ਇਸ ਹਦੀਸ ਕੁਦਸੀ ਵਿੱਚ ਨਬੀ ﷺ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਤਆਲਾ ਨੇ ਕਾਫ਼ਿਰਾਂ ਤੇ ਮੁਸ਼ਰਿਕਾਂ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਉਸਨੂੰ ਝੁਠਲਾਉਂਦੇ ਹਨ ਅਤੇ ਕਮੀਆਂ, ਨੁਕਸਾਂ ਤੇ ਅਣਉਚਿਤ ਗੱਲਾਂ ਉਸ ਨਾਲ ਜੋੜਦੇ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਚੰਗੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਿੱਥੇ ਤੱਕ ਉਨ੍ਹਾਂ ਵੱਲੋਂ ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਝੁਠਲਾਉਣ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ, ਤਾਂ ਇਹ ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੁੜ ਜਿਉਂਦਾ ਨਹੀਂ ਕਰੇਗਾ, ਜਿਵੇਂ ਉਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਲੀ ਵਾਰ ਸ਼ੁੰਨ (ਅਣਹੋਂਦ) ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ। ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜਿਸਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਅਣਹੋਂਦ ਤੋਂ ਹੋਂਦ ਵਿੱਚ ਲਿਆਂਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਦੁਬਾਰਾ ਪੈਦਾ ਕਰਨ (ਰਚਨ/ਸਿਰਜਣ) ਦੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਸਗੋਂ, ਇਹ ਕੰਮ ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ ਕਿਤੇ ਵੱਧ ਆਸਾਨ ਹੈ। ਭਾਵੇਂ (ਜੇਕਰ ਹਕੀਕਤ ਵਿੱਚ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ) ਅੱਲਾਹ ਲਈ ਪਹਿਲੀ ਅਤੇ ਦੂਜੀ ਰਚਨਾ ਦੋਵੇਂ ਬਰਾਬਰ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਹਰ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਸਮਰੱਥ ਹੈ। ਜਦਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਗਾਲ ਕੱਢਣ ਤੋਂ ਮੁਰਾਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਔਲਾਦ (ਸੰਤਾਨ) ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਲਾਹ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਰੱਦ ਕਰਦੇ ਹੋਏ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਇਕੱਲਾ ਹੈ, ਆਪਣੇ ਨਾਵਾਂ, ਗੁਣਾਂ ਅਤੇ ਕਰਮਾਂ ਵਿੱਚ ਸੰਪੂਰਨ ਤੇ ਇਕਲੌਤਾ ਹੈ; ਹਰ ਪ੍ਰਕਾਰ ਦੀ ਕਮੀ ਅਤੇ ਨੁਕਸ ਤੋਂ ਪਰੇ (ਪਾਕ) ਅਤੇ ਬੇਨਿਆਜ਼ (ਖੁਦਮੁਖਤਾਰ) ਹੈ ਕਿ ਜਿਸਨੂੰ ਕਿਸੇ ਦੀ ਲੋੜ ਨਹੀਂ, ਲੇਕਿਨ ਹਰ ਕੋਈ ਉਸਦੇ ਆਸਰੇ 'ਤੇ ਨਿਰਭਰ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸਦਾ ਮੁਥਾਜ ਹੈ। ਉਹ ਕਿਸੇ ਦਾ ਪਿਤਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਸੇ ਦੀ ਸੰਤਾਨ ਨਹੀਂ ਅਤੇ ਉਸ ਦੇ ਬਰਾਬਰ ਜਾਂ ਉਸ ਵਰਗਾ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ।