هه‌ر كه‌سێ ده‌ستنڤێژه‌كا وه‌كی ڤێ ده‌ستنڤێژا من بگریت، پاشی دوو ڕكاعه‌تێن نڤێژێ بكه‌ت، وه‌سا كو خوشوع تێدا هه‌بیت و دلێ وی یێ ئاماده‌ بیت؛ هنگی خودێ دێ…

هه‌ر كه‌سێ ده‌ستنڤێژه‌كا وه‌كی ڤێ ده‌ستنڤێژا من بگریت، پاشی دوو ڕكاعه‌تێن نڤێژێ بكه‌ت، وه‌سا كو خوشوع تێدا هه‌بیت و دلێ وی یێ ئاماده‌ بیت؛ هنگی خودێ دێ گونه‌هێن وی یێن بووری بۆ وی ژێبه‌ت

حومڕانێ مه‌ولایێ (عه‌بدێ ئازاكری یێ) عوسمانێ كوڕێ عه‌ففانی دبێژیت كو: وی عوسمانێ كوڕێ عه‌ففانی دیت داخواز كر هنده‌ك ئاڤ بۆ بهێته‌ ئینان دا ده‌ستنڤێژا خۆ پێ بگریت، ڤێجا ژ وی ئامانێ ئاڤ تێدا هنده‌ك ئاڤ كره‌ سه‌ر ده‌ستێن خۆ، پاشی سێ جاران ده‌ستێن خۆ شویشتن، پاشی ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ كره‌ د ناڤ ئاڤێدا، پاشی ئاڤ د ده‌ڤێ خۆ وه‌ردا و كره‌ د دفنا خۆدا و هه‌لكێشا، پاشی سێ جاران سه‌روچاڤێن خۆ شويشتن ، و هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ هه‌تا ئه‌نیشكان شویشتن، پاشی سه‌رێ خۆ مه‌سح كر، پاشی هه‌ر پێیه‌كێ خۆ سێ جاران شویشت، پاشی گۆت: من پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) دیت وه‌كی ڤێ ده‌ستنڤێژا من نوكه‌ گرتی ده‌ستنڤێژ دگرت، و پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ ده‌ستنڤێژه‌كا وه‌كی ڤێ ده‌ستنڤێژا من بگریت، پاشی دوو ڕكاعه‌تێن نڤێژێ بكه‌ت، وه‌سا كو خوشوع تێدا هه‌بیت و دلێ وی یێ ئاماده‌ بیت؛ هنگی خودێ دێ گونه‌هێن وی یێن بووری بۆ وی ژێبه‌ت)).

[صحيح] [متفق عليه]

الشرح

عوسمانێ كوڕێ عه‌ففانی (خودێ ژێ ڕازی بیت) شێوازێ ده‌ستنڤێژگرتنا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ب ڕه‌نگه‌كێ كرداری نیشا خه‌لكی دا، ئه‌ڤه‌ ژی بۆ هندێ دا زێده‌تر ڕوهن بیت و خه‌لك تێبگه‌هیت، ڤێجا وی داخواز كر هنده‌ك ئاڤ بۆ بهێته‌ ئینان دا ده‌ستنڤێژا خۆ پێ بگریت، پاشی سێ جاران ئاڤ كره‌ سه‌ر ده‌ستێن خۆ و شويشتن، پشتی ڤێ چه‌ندێ ده‌ستێ خۆ یێ ڕاستێ كره‌ د ناڤ ئاڤێدا و هنده‌ك ئاڤ پێ هه‌لگرت و كره‌ د ناڤ ده‌ڤێ خۆدا و شلقاند و ده‌رئێخست، پاشی ئاڤ بۆ ناڤ دفنا خۆ هه‌لكێشا و پاشی ده‌رئێخست، پاشی سێ جاران سه‌روچاڤێن خۆشويشتن ، و هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ ژی هه‌تا ئه‌نیشكان سێ جاران شویشتن، پاشی جاره‌كێ ده‌ستێن خۆ یێن ته‌ڕ ب سه‌رێ خۆدا ئینان و برن و سه‌رێ خۆ پێ مه‌سح كر، پاشی هه‌ردوو پێیێن خۆ سێ جاران شویشتن، پشتی ئه‌و (خودێ ژێ ڕازی بیت) ژ ده‌ستنڤێژگرتنێ ب دویماهیك هاتی؛ گۆته‌ وی خه‌لكێ ل وێرێ كو وی پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) دیت وه‌كی ڤێ ده‌ستنڤێژێ گرت و پاشی پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) مزگینی دا خه‌لكی كو: هه‌ر كه‌سێ ده‌ستنڤێژه‌كا وه‌كی ده‌ستنڤێژا وی بگریت، پاشی دوو ڕكاعه‌تێن نڤێژێ بكه‌ت، وه‌سا كو خوشوع تێدا هه‌بیت و دلێ وی یێ ئاماده‌ بیت، هنگی خودێ دێ ل به‌رامبه‌ری ڤێ ده‌ستنڤێژگرتنا ته‌مام و ڤێ نڤێژا دلسۆز و ب تنێ بۆ خودێ؛ دێ گونه‌هێن وی یێن بووری هه‌مییان بۆ وی ژێبه‌ت.

فوائد الحديث

سوننه‌ته‌ به‌ری مرۆڤ ده‌ستێن خۆ بكه‌ته‌ د ناڤ ئامانێ ئاڤێدا بۆ گرتنا ده‌ستنڤێژێ؛ ده‌ستێن خۆ بشووت، خۆ ئه‌گه‌ر وێ گاڤێ ژ خه‌و نه‌ڕاببیت ژی، به‌لێ ئه‌گه‌ر وێ گاڤێ ژ خه‌وا شه‌ڤێ ڕاببیت؛ هنگی پێدڤییه‌ و واجبه‌ ئه‌و هه‌ردوو ده‌ستێن خۆ بشووت (نه‌ كو ب تنێ سوننه‌ته‌).

پێدڤییه‌ مامۆستا نێزیكترین ڕێك بگریته‌ به‌ر بۆ تێگه‌هشتن و چاندنا زانینێ ل ده‌ڤ قۆتابی، ژ ڤان ڕێكان ژی فێركرنه‌ ب ڕێكا كاروكریارێ.

پێدڤییه‌ نڤێژكه‌ر هزر و خه‌یالێن گرێدایی دونیایێ ژ سه‌ر هزرا خۆ ببه‌ت، چونكی ته‌مامه‌تییا نڤێژێ یا د هندێدا دلێ مرۆڤی تێدا یێ ئاماده‌ بیت، به‌لێ گومان تێدا نینه‌ كو مرۆڤ نه‌شێت هزرا خۆ ڕاگریت و نه‌هێلیت چ جاران ژ نڤێژێ ده‌ركه‌ڤیت، ژ به‌ر هندێ پێدڤییه‌ نڤێژكه‌ر خۆ زه‌حمه‌ت بده‌ت بۆ ڤێ چه‌ندێ و گه‌له‌ك تێدا نه‌چیته‌ خوار.

سوننه‌ته‌ مرۆڤ ل ده‌مێ ده‌ستنڤێژگرتنێ؛ ژ لایێ ڕاستێ ده‌ست پێ بكه‌ت.

پێدڤییه‌ مرۆڤ بۆ ئاڤوه‌ردانا د ده‌ڤ و دفنێدا و ده‌رئێخستنا ئاڤێ ژ دفنێ ڕێزبه‌ندییێ به‌رچاڤ وه‌ربگریت و ل دویڤ بچیت.

سوننه‌ته‌ مرۆڤ سێ جاران سه‌روچاڤێن خۆ و هه‌ردوو ده‌ست و هه‌ردوو پێیێن خۆ بشووت، یا فه‌ر و پێدڤی ژی ب تنێ جاره‌كه‌.

ژێبرنا گونه‌هێن به‌ری هنگی مرۆڤی كرین ژ لایێ خودێڤه‌ دمینیته‌ سه‌ر كرنا دوو تشتان: گرتنا ده‌ستنڤێژێ و كرنا دوو ڕكاعه‌تان، ب وی شێوازێ د فه‌رمووده‌یێدا هاتییه‌ به‌حسكرن.

هه‌ر ئه‌ندامه‌كێ ده‌ستنڤێژێ سنووره‌كێ هه‌ی و دڤێت مرۆڤ ئاڤێ بگه‌هینیتێ: سنوورێ سه‌روچاڤان: بۆ درێژاهییێ ژ وی جهییه‌ یێ مویێن سه‌ری لێ شوین دبن هه‌تا ژ ڕیهان دهێته‌ خوار و دگه‌هیته‌ ئه‌رزینكێ، بۆ پاناتییێ ژی ژ گوهی بۆ گوهییه‌. سنوورێ ده‌ستی ژی: ژ سه‌رێن تبلان هه‌تا ئه‌نیشكێیه‌ كو ئه‌و زه‌ندك و زه‌ڤله‌كێن ملی ژێك جودا دكه‌ت. سنوورێ سه‌ری ژی: ژ وی جهییه‌ یێ موی لێ شوین دبن ل ڕه‌خ و دۆرێن ڕوی، هه‌تا دگه‌هییه‌ بلنداهییا ستوی، و مه‌سحكرنا هه‌ردوو گوهان ژی هه‌ر ژ سه‌ری دهێته‌ هژمارتن. سنوورێ پێی: پێ هه‌مییه‌ د گه‌ل وێ گه‌ها پێی ژ ساقێ مرۆڤی جودا دكه‌ت.