فوائد الحديث

ਵੁਜ਼ੂ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ ਹੱਥਾਂ ਨੂੰ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਪਾਉਣ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਧੋਣਾ ਮੁਸਤਹੱਬ (ਪਸੰਦੀਦਾ) ਹੈ, ਭਾਵੇਂ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਨਾ ਵੀ ਉਠਿਆ ਹੋਵੇ। ਅਤੇ ਜੇਕਰ ਨੀਂਦ ਤੋਂ ਉਠਿਆ ਹੋਵੇ, ਫੇਰ ਤਾਂ ਹੱਥ ਧੋਣਾ ਵਾਜਿਬ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਹੈ।

ਉਸਤਾਦ (ਸਿੱਖਿਅਕ) ਨੂੰ ਅਜਿਹਾ ਤਰੀਕਾ ਅਪਣਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਗੱਲ ਆਸਾਨੀ ਨਾਲ ਸਮਝ ਵਿੱਚ ਆ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਸਿੱਖਣ ਵਾਲੇ ਦੇ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਬੈਠ ਜਾਵੇ। ਇਸ ਦਾ ਇੱਕ ਤਰੀਕਾ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਿੱਖਿਆ ਅਮਲੀ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਦਿੱਤੀ ਜਾਵੇ।

ਨਮਾਜ਼ੀ ਨੂੰ ਦੁਨਿਆਵੀ ਕੰਮਾਂ ਨਾਲ ਸਬੰਧਤ ਵਿਚਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦੂਰ ਰੱਖ ਕੇ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਨਮਾਜ਼ ਦੀ ਮੁਕੱਮਲ (ਪੂਰੀ) ਉਸੇ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਦਿਲੋ-ਦਿਮਾਗ ਨੂੰ ਹਾਜ਼ਰ ਰੱਖ ਕੇ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ। ਨਹੀਂ ਤਾਂ ਦਿਲ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਖਿਆਲਾਂ (ਵਿਚਾਰਾਂ ) ਤੋਂ ਬਚਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ। ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਖਿਆਲਾਂ ਦੀ ਦੁਨੀਆ ਵਿੱਚ ਗੁੰਮ ਹੋਣ ਦੇ ਬਜਾਏ, ਇਸ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਨਫ਼ਸ (ਮਨ) ਨਾਲ ਲੜਨਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਵੁਜ਼ੂ ਸੱਜੇ ਪਾਸੇ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਨਾ ਮੁਸਤਹੱਬ (ਪਸੰਦੀਦਾ) ਹੈ।

ਕੁੱਲੀ ਕਰਨ, ਨੱਕ ਵਿੱਚ ਪਾਣੀ ਚੜ੍ਹਾਉਣ ਅਤੇ ਨੱਕ ਝਾੜਨ ਵੇਲੇ ਤਰਤੀਬ (ਕ੍ਰਮ) ਦਾ ਧਿਆਨ ਰੱਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਚਿਹਰੇ, ਹੱਥਾਂ ਅਤੇ ਪੈਰਾਂ ਨੂੰ ਤਿੰਨ-ਤਿੰਨ ਵਾਰ ਧੋਣਾ ਮੁਸਤਹੱਬ (ਪਸੰਦੀਦਾ) ਅਤੇ ਘੱਟੋ-ਘੱਟ ਇੱਕ ਵਾਰ ਧੋਣਾ ਵਾਜਿਬ (ਲਾਜ਼ਮੀ) ਹੈ।

ਅੱਲਾਹ ਵੱਲੋਂ ਪਿੱਛਲੇ ਗੁਨਾਹ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮਾਫ ਕੀਤੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਜਦੋਂ ਦੋਨੋ ਕੰਮ ਇਕੱਠੇ ਹੋਣ, ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਦਰਸਾਏ ਗਏ ਤਰੀਕੇ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਵੁਜ਼ੂ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਅਤੇ ਦੋ ਰਕਆਤ ਨਮਾਜ਼ ਪੜ੍ਹੀ ਜਾਵੇ।

ਵੁਜ਼ੂ ਕਰਨ ਵੇਲੇ ਧੋਏ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਹਰ ਅੰਗ ਦੀ ਹੱਦ ਨਿਰਧਾਰਤ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ, ਚਿਹਰੇ ਦੀ ਹੱਦ: ਲੰਬਾਈ ਵਿੱਚ ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਦੀ ਜੜ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਠੋਡੀ ਤੇ ਦਾੜ੍ਹੀ ਦੇ ਵਾਲਾਂ ਤੱਕ ਅਤੇ ਚੌੜਾਈ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਕੰਨ ਤੋਂ ਦੂਜੇ ਕੰਨ ਤੱਕ ਹੈ। ਹੱਥਾਂ ਦੀ ਹੱਦ: ਉਂਗਲਾਂ ਦੇ ਸਿਰਿਆਂ ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਕੂਹਣੀ ਤੱਕ ਹੈ। ਸਿਰ ਦੀ ਹੱਦ: ਸਿਰ ਦੇ ਵਾਲ ਉੱਗਣ ਦੀ ਕੁਦਤਰੀ ਥਾਂ (ਜੜ) ਤੋਂ ਲੈ ਕੇ ਗਰਦਨ ਦੇ ਉੱਪਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਤੱਕ ਹੈ ਅਤੇ ਕੰਨਾਂ ਦਾ ਮਸਾਹ (ਗਿੱਲਾ ਹੱਥ ਫੇਰਨਾ) ਵੀ ਸਿਰ ਵਿੱਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਪੈਰ ਦੀ ਹੱਦ: ਪੂਰਾ ਕਦਮ (ਪੈਰ) ਅਤੇ ਕਦਮ ਤੇ ਪਿੰਜਣੀ ਦੇ ਵਿੱਚ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਜੋੜ ਤੱਕ ਹੈ।