كوڕێ ئاده‌می ئه‌ز ب دره‌و ده‌رئێخستم و بۆ وی نه‌بوو ئه‌و وه‌بكه‌ت، كوڕێ ئاده‌می بێڕێزی ب من كر و گۆتنێن كرێت گۆتنه‌ من و بۆ وی نه‌بوو ئه‌و وه‌بێژیت

كوڕێ ئاده‌می ئه‌ز ب دره‌و ده‌رئێخستم و بۆ وی نه‌بوو ئه‌و وه‌بكه‌ت، كوڕێ ئاده‌می بێڕێزی ب من كر و گۆتنێن كرێت گۆتنه‌ من و بۆ وی نه‌بوو ئه‌و وه‌بێژیت

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((خودایێ مه‌زن گۆت: كوڕێ ئاده‌می ئه‌ز ب دره‌و ده‌رئێخستم و بۆ وی نه‌بوو ئه‌و وه‌بكه‌ت، كوڕێ ئاده‌می بێڕێزی ب من كر و گۆتنێن كرێت گۆتنه‌ من و بۆ وی نه‌بوو ئه‌و وه‌بێژیت، هندیكه‌ ب دره‌و ده‌رئێخستنا وییه‌ بۆ من‌، ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ دبێژیت‌: جاره‌كا دی خودێ من ساخ ناكه‌ت و نازڤڕینیته‌ڤه‌ وه‌كی كا چاوا جارا ئێكێ ئه‌ز دروست كریم، د ده‌مه‌كیدا دروستكرنا جارا ئێكێ نه‌ ب ساناهیتره‌ بۆ من ژ زڤڕاندنا وان و هندیكه بێڕێزیكرنا وییه‌ و‌ گۆتنێن وی یێن كرێتن بۆ من، ئه‌ڤه‌یه‌ ده‌مێ دبێژیت: خودێ بۆ خۆ زارۆكه‌كێ دانای، د ده‌مه‌كیدا ئه‌ز خودایێ ئێكانه‌ و ب تنێ مه‌، هه‌می پێدڤی ب منن، نه‌ كه‌س ژ من بوویه‌ و نه‌ ئه‌ز ژ كه‌سێ بوویمه‌ و چ هه‌ڤكویف ژی بۆ من نینن)).

[صحيح] [رواه البخاري]

الشرح

پێغه‌مبه‌ر (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) د فه‌رمووده‌یا قودسیدا دیار دكه‌ت كو خودایێ مه‌زن به‌حسێ وان موشرك و كافران دكه‌ت یێن وی ب دره‌و ده‌ردئێخن و سالۆخه‌تێن كێماسییێ دده‌نه‌ پال وی و بۆ وان نه‌بوو ئه‌و ڤێ چه‌ندێ بكه‌ن. ڤێجا هندیكه‌ ب دره‌و ده‌رئێخستنا وانه‌ بۆ خودێ: ئه‌وان دگۆت خودێ پشتی مرنێ جاره‌كا دی مه‌ نازڤڕینیته‌ڤه‌، وه‌كی كا چاوا جارا ئێكێ ئه‌م دروست كرین و ئافراندین، خودێ ژی به‌رسڤا وان دا كو ئه‌وێ جارا ئێكێ مرۆڤ ژ نه‌بوونێ دروست كری؛ یێ خودان شیانه‌ جارا دووێ ژی وان بزڤڕینیت و ساخ بكه‌ته‌ڤه‌، به‌لكی ئه‌ڤه‌ بۆ خودێ ب ساناهیتره ژی، هه‌ر چه‌نده‌ هه‌ردوو ل ده‌ڤ خودێ وه‌كی ئێكن و چ تشت ل ده‌ڤ وی یێ ب زه‌حمه‌ت نینه‌،‌ چونكی ئه‌و ل سه‌ر هه‌ر تشته‌كی یێ خودان شیانه‌. سه‌باره‌ت بێڕێزیكرنا وان و گۆتنێن وان یێن كرێت د ڕاستا خودێدا: ئه‌وان گۆت خودێ زارۆكه‌ك یێ هه‌ی، خودێ ژی به‌رسڤا وان دا كو ئه‌و یێ ب تنێیه‌ د هه‌می تەمامییاندا د باشناڤ و سالۆخه‌ت و کریارێن خۆدا، یێ بلند و پاقژه‌ ژ هه‌ر كێماسییه‌كێ، هه‌می چێكری پێدڤی ب وینه‌ و ئه‌و پێدڤی ب كه‌سێ نینه‌، نه‌ بابێ كه‌سێیه‌‌ و نه‌ كوڕێ كه‌سێیه‌ و چ هه‌ڤكویف ژی بۆ وی نینن.

فوائد الحديث

پشتڕاستكرنا شیانێن ته‌مام یێن خودایێ مه‌زن.

پشتڕاستكرنا ساخبوونا پشتی مرنێ.

كافربوونا وی كه‌سێ ساخبوونا پشتی مرنێ ڕه‌د دكه‌ت یان بێژیت خودێ زارۆكه‌ك یێ هه‌ی.

چ هه‌ڤكویف بۆ خودایێ مه‌زن نینن.

به‌رفره‌هییا نه‌رم و حه‌لیمییا خودایێ مه‌زن د گه‌ل كافران، دا كو ته‌وبه‌ بكه‌ن و ل خۆ بزڤڕن.

التصنيفات

Oneness of Allah's Names and Attributes