((هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا (سه‌ركرده‌ی) ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆمه‌لا (موسلمانان) جودا ببیت و پاشی بمریت، ئه‌و ب مرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ مرییه‌

((هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا (سه‌ركرده‌ی) ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆمه‌لا (موسلمانان) جودا ببیت و پاشی بمریت، ئه‌و ب مرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ مرییه‌

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا (سه‌ركرده‌ی) ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆمه‌لا (موسلمانان) جودا ببیت و پاشی بمریت، ئه‌و ب مرنا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێ مرییه‌، و هه‌ر كه‌سێ ل بن ئالایه‌كێ نه‌دیار شه‌ڕی بكه‌ت، و ژ به‌ر ده‌مارگیرییا هۆز و عه‌شیره‌تێ و ڕه‌گه‌زێ خۆ توڕه‌ ببیت، یان گازی بۆ هندێ بكه‌ت، یان هاریكارییا كه‌سۆكارێن خۆ بكه‌ت (ل سه‌ر نه‌حه‌قییێ) و پاشی بهێته‌ كوشتن، ئه‌و كوشتنه‌كا جاهلییه‌تێیه‌، و هه‌ر كه‌سێ ل دژی ئوممه‌تا من ده‌ركه‌ڤیت و ل باش و خرابێن وێ بده‌ت، و ده‌ستان ژ كوشتنا ئیمانداران نه‌كێشیت و وه‌فادار نه‌بیت بۆ وی كه‌سێ په‌یمان د گه‌ل هه‌ی، ئه‌و نه‌ ژ منه‌ و ئه‌ز ژی نه‌ ژ وی مه‌))

[صحيح] [رواه مسلم]

الشرح

پێغه‌مبه‌رى (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) دیار كر كو هه‌ر كه‌سێ ژ بن گوهدارییا سه‌ركرده‌یێن موسلمانان ده‌ركه‌ڤیت، و ژ كۆم و جه‌ماعه‌تا ئیسلامێ جودا ببیت ئه‌وا ل سه‌ر به‌یعه‌تا ئیمامی ڕێككه‌ڤتین و ل سه‌ر وێ ڕه‌وشێ بمریت كو یێ جودا بووی ژ كوما موسلمانان و گوهدارییێ ناكه‌ت ؛ وی ده‌می ئه‌و وه‌كی مرنا خه‌لكێ جاهلییه‌تێ مرییه‌، ئه‌وێن كو گوهدارییا چ ئه‌میر و سه‌ركرده‌یان نه‌دكر و نه‌دبوونه‌ ئێك كۆم و جه‌ماعه‌ت، به‌لكی كۆم كۆمه‌‌ بوون و شه‌ڕێ ئێكودوو دكر. هه‌روه‌سا پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌حسێ هندێ ژی كر كو هه‌ر كه‌سێ ل بن ئالایه‌كی شه‌ڕی بكه‌ت كو حه‌قی و نه‌حه‌قی تێدا یێ دیار نه‌بیت و ب تنێ ژ به‌ر ده‌مارگیرییا قه‌وم و عه‌شیره‌تا خۆ توڕه‌ ببیت، نه‌كو بۆ بسه‌رئێخستنا ئایین و حه‌قییێ، ڤێجا ب بێی دیتن و بێی زانین شه‌ڕی بكه‌ت؛ هنگی ئه‌گه‌ر ل سه‌ر وێ ڕه‌وشێ هاته‌ كوشتن، كوشتنا وی وه‌كی یا سه‌رده‌مێ جاهلییه‌تێیه‌. و هه‌ر كه‌سێ ل دژی ئوممه‌تا وی (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) ده‌ركه‌ڤیت و ل مروڤێ چاك و خراب بده‌ت، و خه‌مێ نه‌خۆت كا چ دكه‌ت و ژ سزایێ كوشتنا باوه‌رداران نه‌ترسیت و وه‌فادار نه‌بیت بۆ په‌یمانێن كافران یان یێن سه‌ركرده‌یان، به‌لكی وان په‌یمانان بشكێنيت، ئه‌ڤه‌ ژ گونه‌هێن مه‌زنه‌ و هه‌ر كه‌سێ ڤێ بكه‌ت؛ ئه‌ڤه‌ ئه‌و ژ هه‌ژی ڤێ گه‌فا دژوار بوو‌.

فوائد الحديث

گوهداریكرنا سه‌ركرده‌یان واجبه،‌ ب مه‌رجه‌كی كو سه‌رپێچییا خودایێ مه‌زن تێدا نه‌بیت.

د ڤێ فه‌رمووده‌یێدا هشیاركرنه‌كا دژوار هه‌یه‌ بۆ وی كه‌سێ ژ بن گوهدارییا ئیمام و سه‌ركرده‌یێ خۆ ده‌ربكه‌ڤیت و ژ كۆم و جه‌ماعه‌تا موسلمانان جودا ببیت، چونكی ئه‌گه‌ر ل سه‌ر وێ ڕه‌وشێ بمریت؛ هنگی ئه‌و ل سه‌ر ڕێكا خه‌لكێ جاهلییه‌تێ مرییه‌.

د فه‌رمووده‌یێدا پاشڤه‌برن ژ شه‌ڕێ ژ به‌ر ده‌مارگیری و ڕه‌گه‌زپه‌رستییێ هاتییه‌ كرن.

فه‌ربوونا وه‌فادارییێ د گه‌ل په‌یمانان.

خێر و باشییه‌كا مه‌زن یا د گوهداری و پێگیریكرنا ب كۆم و جه‌ماعه‌تا موسلمانان هه‌ی، زێده‌باری ته‌ناهی و ئارامی و باشبوونا ڕه‌وشا خه‌لكی ژی تێدایه‌.

پاشڤه‌برن ژ خۆ وه‌كلێكرنا ب ڕه‌وش و ڕه‌فتارێن خه‌لكێ جاهلییه‌تێ.

فه‌رمانكرن ب پێگیریكرن ب كۆم و جه‌ماعه‌تا موسلمانان.

التصنيفات

Rebelling against the Muslim Ruler