فوائد الحديث

Зиёд зикр кардан ва ба он машғул шудан мустаҳаб аст, зеро бартарӣ дар охират танҳо бо тоъату ихлос дар ибодати бисёр ба даст меояд.

Зикри Аллоҳ танҳо бо забон, ё танҳо бо дил, ё бо дилу забон якҷоя мешавад, ки баландтарин мартаба аст.

Аз ҷумлаи зикрҳо, зикрҳои муқайяд ба вақт ва ҳолати хос ҳастанд, монанди зикрҳои субҳу шом, зикрҳои баъд аз намозҳои фарзӣ ва ғайра.

Нававӣ мегӯяд: Бидон, ки фазилати зикр танҳо ба тасбеҳ, таҳлил, таҳмид, такбир ва монанди инҳо нест, балки ҳар кас дар роҳи тоати Аллоҳ Таъоло амал кунад, зикр кунандаи Аллоҳ Таъоло аст.

Зикри Аллоҳ аз бузургтарин асбоби пойдорӣ аст. Аллоҳ Субҳонаҳу ва Таъоло мефармояд: "Эй касоне, ки имон овардаед, ҳангоме ки бо гурӯҳе [аз душманон] рӯбарӯ шудед, пойдорӣ намоед ва Аллоҳ Таъолоро бисёр ёд кунед, бошад, ки растагор шавед." (Сураи Анфол, ояти 45).

Муқоиса байни зикркунандагон ва кӯҳи Ҷумдон, инзиво ва ҷудоӣ аст. Кӯҳи Ҷумдон аз дигар кӯҳҳо ҷудо аст ва зикркунандагон низ ин гуна ҳастанд. Мунфарид ва ҷудо афтода касе аст, ки дилаш ва забонаш бо ёди Парвардигораш аз дигарон ҷудо аст, ҳатто агар дар миёни мардум ҳам бошад. Ва бо вақтҳои хилват ва танҳоӣ унс мегирад ва аз бисёр мухолатат бо мардум дучори адами унс ва дилтангӣ мешавад. Шояд монанди дар ин ҳам бошад, ки зикр сабаби устуворӣ дар дин аст, чӣ гунае, ки кӯҳҳо сабаби устувории замин ҳастанд. Ё манзур сабқат гирифтан ба сӯи некиҳо дар дунё ва охират бошад, зеро мусофире, ки аз Мадина ба Макка меравад, вақте ба Ҷумдон расид, ин нишонаи расидани ӯ ба Макка аст ва касе, ки ба онҷо расид, аз дигарон сабқат гирифта аст. Он ки зикри Аллоҳро мегӯяд, низ ба сабаби касрати зикри Аллоҳ аз дигарон сабқат ҷуста аст. Аллоҳ донотар аст.