كاره‌كی نیشا من بده‌، ئه‌گه‌ر من ئه‌نجام دا؛ پێ بچمه‌ به‌حه‌شتێ؟ گۆت: ((خودێ بپه‌رێسه‌ و چ شریكان بۆ چێنه‌كه‌، نڤێژێن فه‌ڕز دروست بكه‌‌، زه‌كاتا واجب بده‌،…

كاره‌كی نیشا من بده‌، ئه‌گه‌ر من ئه‌نجام دا؛ پێ بچمه‌ به‌حه‌شتێ؟ گۆت: ((خودێ بپه‌رێسه‌ و چ شریكان بۆ چێنه‌كه‌، نڤێژێن فه‌ڕز دروست بكه‌‌، زه‌كاتا واجب بده‌، ڕۆژییێن ڕه‌مه‌زانێ بگره‌))

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: عه‌ره‌به‌كێ ده‌شتێ (ئه‌عرابی) هاته‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) و گۆت: كاره‌كی نیشا من بده‌، ئه‌گه‌ر من ئه‌نجام دا؛ پێ بچمه‌ به‌حه‌شتێ؟ گۆت: ((خودێ بپه‌رێسه‌ و چ شریكان بۆ چێنه‌كه‌، نڤێژێن فه‌ڕز دروست بكه‌‌، زه‌كاتا واجب بده‌، ڕۆژییێن ڕه‌مه‌زانێ بگره‌)). گۆت: ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ نه‌فسا من د ده‌ستیدا؛ ئه‌ز تشته‌كی ل سه‌ر ڤانه‌ زێده‌ ناكه‌م. پاشی ده‌مێ ئه‌و زه‌لام چووی، پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ بڤێت به‌رێ خۆ بده‌ته‌ زه‌لامه‌كی ژ ئه‌هلێ به‌حه‌شتێ، بلا به‌رێ خۆ بده‌ته‌ ڤی زه‌لامی)).

[صحيح] [متفق عليه]

الشرح

زه‌لامه‌ك ژ خه‌لكێ ده‌شتێ هاته‌ ده‌ڤ پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) دا به‌رێ وی بده‌ته‌ كاره‌كی كو ببیته‌ ئه‌گه‌رێ چوونا وی بۆ به‌حه‌شتێ. پێغه‌مبه‌ری ژی (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) به‌رسڤا وی دا كو چوونا به‌حه‌شتێ و ڕزگاربوونا ژ ئاگرێ جه‌هنه‌مێ یا گرێداییه‌ ب ئه‌نجامدانا ستوینێن ئیسلامێڤه‌: ژ په‌رستنا خودێ ب تنێ و كو تو چ شریكان بۆ وی چێنه‌كه‌ی. هه‌روه‌سا ئه‌نجامدانا وان پێنج نڤێژێن خودێ د شه‌ڤ و ڕۆژاندا ل سه‌ر عه‌بدێن خۆ فه‌ڕز كرین. و تو زه‌كاتا مالێ خۆ بده‌ی، ئه‌و مالێ خودێ ل سه‌ر ته‌ واجب كری و تو بده‌یه‌ كه‌سێن ژ هه‌ژی. دیسان تو پاراستنێ ل سه‌ر ڕۆژییێن هه‌یڤا ڕه‌مه‌زانێ د ده‌مێ واندا بكه‌ی. ئینا وی زه‌لامی گۆت: ئه‌ز ب وی كه‌مه‌ یێ نه‌فسا من د ده‌ستیدا؛ ئه‌ز تشته‌كی ژ عیباده‌تی ل سه‌ر ڤان كارێن فه‌ڕز یێن من ژ ته‌ گوهلێ بووین زێده‌ ناكه‌م و تشته‌كی ژێ كێم ژی ناكه‌م. پاشی ده‌مێ ئه‌و زه‌لام چووی، پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ بڤێت به‌رێ خۆ بده‌ته‌ زه‌لامه‌كی ژ ئه‌هلێ به‌حه‌شتێ، بلا به‌رێ خۆ بده‌ته‌ ڤی عه‌ره‌بێ ده‌شتێ)).

فوائد الحديث

ته‌وحید و ئێكتاپه‌رستنا خودێ د عیباده‌تیدا ئێكه‌م تشته‌ ده‌ستپێكێ د گازییا بۆ ڕێكا خودێ دهێته‌ گۆتن.

به‌سكرن ب فێركرنا كارێن فه‌ر و پێدڤی بۆ وی كه‌سێ ژ نوی هاتییه‌ د ناڤ ئیسلامێدا.

گازییا بۆ ڕێكا خودایێ مه‌زن پێدڤی ب پله‌ پله‌بوونی (ته‌ده‌روجێ) هه‌یه‌.

خه‌مخوری و ڕژدبوونا وی زه‌لامی ل سه‌ر فێربوونا كاروبارێن ئایینێ خۆ.

ئه‌گه‌ر موسلمان ب تنێ پێگیری واجبان بیت و چ تشتێن دی ل سه‌ر زێده‌ نه‌كه‌ت ژی؛ دێ سه‌رفه‌راز بیت، به‌لێ ئه‌ڤه‌ ب وێ ڕامانێ ناهێت‌ مرۆڤ كێماسییێ د سوننه‌تاندا بكه‌ت؛ چونكی سوننه‌ت وان كێماسییان ته‌مام دكه‌ن یێن د فه‌ڕزاندا په‌یدا دبن.

تایبه‌تكرنا هنده‌ك عیباده‌تان ب ناڤئینانێ، به‌ڵگه‌یه‌ ل سه‌ر گرنگییا وان عیباده‌تان و هاندانێ ل سه‌ر وان و ب وێ ڕامانێ ناهێت كو چ عیباده‌تێن دی‌ یێن واجب نینن.

التصنيفات

Manners of Scholars and Learners