الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਈਮਾਨ ਦੀਆਂ ਬਹੁਤ ਸਾਰੀਆਂ ਸ਼ਾਖਾਵਾਂ ਹਨ, ਜੋ ਕਿ ਅਮਲ, ਅਕੀਦੇ (ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਵਾਂ) ਅਤੇ ਕਥਨਾਂ 'ਤੇ ਅਧਾਰਤ ਹਨ। ਈਮਾਨ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਉੱਚੀ ਤੇ ਉੱਤਮ ਸ਼ਾਖਾ "ਲਾ ਇਲਾਹਾ ਇੱਲੱਲਾਹ" ਕਹਿਣਾ ਹੈ, ਇਸ ਦੇ ਅਰਥ ਨੂੰ ਜਾਣਦੇ ਹੋਏ ਅਤੇ ਇਸ ਦੀਆਂ ਸ਼ਰਤਾਂ ‘ਤੇ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਹੋਏ। ਭਾਵ ਸਿਰਫ ਅੱਲਾਹ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਇਬਾਦਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ (ਸੱਚਾ ਇਸ਼ਟ) ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹੋਰ ਕੋਈ ਇਬਾਦਤ ਦਾ ਹੱਕਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਈਮਾਨ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਛੋਟਾ ਅਮਲ (ਕਰਮ) ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਰਸਤੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਹਟਾਇਆ ਜਾਵੇ ਜੋ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਦੁੱਖ-ਤਕਲੀਫ ਦਾ ਸਾਧਨ ਬਣੇ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਹਯਾ (ਸ਼ਰਮ/ਲਾਜ) ਵੀ ਈਮਾਨ ਦੀ ਇੱਕ ਸ਼ਾਖਾ ਹੈ। ਅਸਲ ਵਿੱਚ ਹਯਾ ਇਨਸਾਨ ਦਾ ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਆਚਰਣ ਤੇ ਰਵੱਈਆ ਹੈ ਜੋ ਉਸਨੂੰ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਕੰਮ ਤੋਂ ਦੂਰ ਰਹਿਣ ਲਈ ਉਭਾਰਦਾ ਹੈ।