الشرح

Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) анвоъи молҳо ва дар рӯзи қиёмат ҷазои касоне, ки закоташонро намедиҳанд, баён намуданд. Аз ҷумла: Якум: Тилло ва нуқра ва ҳар чизе, ки дар ҳукми онҳо бошад, монанди молу колоҳои тиҷоратӣ, яъне чизҳое, ки закот бар онҳо воҷиб аст ва пардохта нашудааст. Дар рӯзи қиёмат, ин молҳо об карда мешаванд ва ба шакли лавҳаҳои оташин дароварда мешаванд. Онҳоро дар оташи дӯзах тафсон мекунанд ва соҳиби он молҳо бо ҳамин лавҳаҳо аз паҳлу, пешонӣ ва пушташ сӯзонида мешавад. Ҳар гоҳ ки ин оҳанҳои гудохташуда сард шаванд, боз гарм карда мешаванд ва ин азоб дар рӯзе, ки миқдораш ба андозаи панҷоҳ ҳазор сол аст, идома меёбад, то ин ки Худованд байни мардум ҳукм мекунад, ки ин шахс аҳли биҳишт аст ё аҳли дӯзах. Дуюм: Шахсе, ки соҳиби шутур аст ва закоти онро намедиҳад ва ҳаққи онро иҷро намекунад, аз ҷумла, надодани шир ба мискинон ва роҳгузароне, ки ҳангоми обхӯрии шутурон ҳозир мешаванд. Рӯзи қиёмат дар замини ҳамвор ва паҳноваре хобонида мешавад ва ҳамаи он шутурон, ки фарбеҳ ва сершумор ҳастанд, оварда мешаванд. Он шутурон бо пойҳояшон ӯро поймол мекунанд ва бо дандонҳояшон мегазанд. Ҳар боре, ки охирин шутур аз болои ӯ гузарад, шутури аввали ба сари ӯ баргардонда мешавад. Дар тӯли рӯзи қиёмат, ки миқдори як рӯзи он баробар ба панҷоҳ ҳазор сол аст, чунин азоб мебинад, то ин ки Аллоҳ Таъоло миёни мардум ҳукм ва қазоват намояд, он гоҳ мебинад, ки роҳаш ба ҷаннат аст ё ба дӯзах. Сеюм: Шахсе, ки соҳиби гов ё гӯсфанд (гӯсфанду буз) аст ва закоти фарзияшро намедиҳад. Дар рӯзи қиёмат ҳамаи он чорво бо сершумортарин ҳолати худ оварда мешаванд, ҳеҷ кадоме аз онҳо намеравад ё кам намешавад. Соҳиби онҳо дар замини васеи ҳамвор хобонида мешавад. Ҳамаи он ҳайвонҳо дар беҳтарин ҳолаташон ҳастанд: на бешоханд ва на шохи шикаста доранд, бенуқс ҳастанд. Онҳо бо шохҳояшон ӯро мезананд ва бо пойҳояшон поймолаш мекунанд. Ҳар вақте охири онҳо аз рӯяш гузашт, аввалаш бармегардад ва ин давра пайваста такрор мешавад. Ин ҳолати азоб барои он шахс тамоми рӯзи қиёмат, ки дарозии он панҷоҳ ҳазор сол аст, давом мекунад, то вақте ки Худованд миёни махлуқот ҳукм ва қазоват кунад, сипас маълум мешавад, ки ӯ аз аҳли биҳишт аст ё аз аҳли дӯзах. Чаҳорум: Ҳар касе, ки асп дорад, ба се гурӯҳ ҷудо мешавад: Гурӯҳи аввал: Асп барои ӯ гуноҳ аст, яъне касе, ки аспро барои намоиш, худнамоӣ ва ифтихор гирифта онро барои душманӣ бо мусалмонон нигоҳдорӣ мекунад. Гурӯҳи дуюм: Асп барои ӯ ҳиҷоб (парда) аст, яъне касе, ки онро барои ҷиҳод дар роҳи Худо нигоҳ дошт ва ҳаққи онро адо кард, мисли ғизо додан, нигоҳубин кардан ва ҳамчунин онро барои бордор кардани аспи мода бидуни муқобил бидиҳад (барои насл гирифтан). Гурӯҳи сеюм: Асп барои ӯ аҷру савоб аст, яъне касе, ки аспро барои ҷиҳод дар роҳи Худо ва барои манфиати мусалмонон нигоҳ дорад. Чунин асп барои соҳибаш мояи аҷру савоб аст. Ҳар чизе, ки аз он чарогоҳ бихӯрад, барои соҳибаш ба шумори баргҳо ё гиёҳоне, ки мехӯрад, ҳасанот ва некӣ навишта мешавад. Ба шумори саргинҳо ва пешобҳояш барои соҳибаш аҷру савоб навишта мешавад. Ҳатто агар асп ресмонашро пора карда аз як ё ду тепа гузарад, ба андозаи ҷои пойҳояш ва фазалоте, ки бар ҷо мегузорад, ба соҳибаш аҷру савоб навишта мешавад. Чунончи, агар аз дарёе бигзарад ва об бихӯрад, ҳатто агар соҳибаш қасди об доданашро надошта бошад, Аллоҳ Таъоло ба андозаи обе, ки он асп нӯшидааст, ба соҳибаш аҷру савоб менависад. Сипас аз Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) дар бораи харҳо (хачирҳо) пурсида шуд, ки оё ҳукмашон мисли ҳукми аспҳост? Паёмбар (саллаллоҳу алайҳи ва саллам) фармуданд: Дар бораи харҳо ҳеҷ фармони махсусе нозил нашудааст, ҷуз як ояти умумие, ки ҳамаи аъмолро дар бар мегирад. Худованд мефармояд: (Пас, ҳар кас ба андозаи заррае кори нек анҷом дода бошад, [подоши] онро мебинад. Ва ҳар кас ба андозаи заррае кори бад карда бошад, [кайфари] онро мебинад). (Сураи Залзала, оятҳои 7-8). Агар шахс дар нигоҳдории хар нияти нек ва амали солеҳ дошта бошад, подошашро мебинад. Агар нияти бад ва гуноҳе бо он карда бошад, ҷазои онро мебинад. Ин ҳукм шомили ҳама аъмоли инсон аст.