i ye n ɲininka fɛn bá la, fɛn nɔgɔn do Ala y'a nɔgɔya min ye

i ye n ɲininka fɛn bá la, fɛn nɔgɔn do Ala y'a nɔgɔya min ye

A minɛna jabali den Muazi la Ala diɲɛna a ma a ko: Ne tun bɛ kira nɔfɛ taamadɔ la kisi b'a ye, dondɔ ne tun ka surun a la k'an to taama la, ne ko: yaa Ala ka ciden n kibaruya baara dɔ la min bɛ n don alijana la ka n kisi tasuma donni ma, a ko: << i ye n ɲininka fɛn bá la, fɛn nɔgɔn do Ala y'a nɔgɔya min ye, i bɛ Ala bàto i kana fɛn fàra a kan, i bɛ seli jɔ, ka jaka bɔ, ka sunkalo sun, ka Ala ka so yazura>> o kɔfɛ a ko: << yala n tɛ hɛɛrɛ bondaw yira i la wa: Sun ye tangalan ye, saraka bɛ jùrùmu fàgà i n'a fɔ ji bɛ tasuma fàgà cogomin, ani silamɛ ka seli su dibifin kɔnɔ >> a ko o kɔfɛ kira ye haya kalan: << {u kamanw bɛ kɔrɔta ka bɔ dalanw sanfɛ}, ka see kuranahaya ma: {'u tun bɛ min baara}>> o kɔfɛ a ko: << yala n ti ladɔnniya koɲɛw bɛɛ kunkolo n'a toloman na wa?>> ne ko: n ladɔnniya yaa Ala ka ciden, a ko:<< koɲɛw kunkolo ye silamɛya ye, a toloman ye seli ye, a kɔrɔtalan ye kɛlɛ ye diinɛ tɔgɔ la>> o kɔfɛ a ko: << yala n ti ladɔnniya ni bɛɛ dafalan na wa? >> ne ko: n ladɔnniya yaa Ala ka Nabiɲuman, kira y'a tà a nɛn ma k'a fɔ: << i jànto ni nan>> ne ko: yaa Ala ka Nabiɲuman, yali an bɛ minɛ an ka fɔtaw ma wa? kira ko:<< i bina ka bɔ i ba kɔ la yaa Muazi, yali mɔgɔw bɛ fili tasuma la u ɲɛda kan wali u nunwo kan k'a sɔrɔ u kumakanw nɔ tɛ wa!>>.

[صحيح بمجموع طرقه] [رواه الترمذي وابن ماجه وأحمد]

الشرح

Muazi ko Ala diɲɛna a ma: ne tun bɛ kira nɔfɛ nɛɛma ni kisi b'a ye taama la, dondɔ ne tun ka surun a la k'an to taama la, ne ko: yaa Ala ka ciden n kibaruya baara dɔ la min bɛ n don alijana la ka n kisi tasuma donni ma, A ko: i ye n ɲininka baaraba la a Waleyali ninkunna, a ka nɔgɔn mɔgɔ ma Ala y'a nɔgɔya min ma; silamɛya fàridaw waleya: A fɔlɔ: i bɛ Ala kelen bàto kana fɛn fàrà a kan. A filanan: i bɛ seli fàrida duuru seli su ani tile: fajiri, ni selifana, ni lansara, ni fitiri, ani saafo, n'a saratiw n'a jɔsenw n'a waajibiw ye. A sabanan: i bɛ jaka faridayalen bɔ, o ye bàto waajibiyalen de ye nàfolo bɛɛ la min seera sariya ka hakɛ dansigilen ma, a bɛ d'a dùngew ma. A naaninan : i bɛ sunkalo su, o ye yɛrɛminɛ de ye ka bɔ dumuni ni ji man o n'a ɲɔgɔnnaw ka bɔ suncɛnfɛnw ma, k'a daminɛ fajiri la ka taa see tile binni ma. A duurunan: i bɛ taa makan hiji kama, Ala bàto kama sebaaya bɛɛ tìgi. O kɔfɛ a ko nɛɛma ni kisi b'a ye: yali n t'i ladɔnniya sira min b'i lasee hɛɛrɛ bonda la wa? Ni nafilabatow tùguli ye farida kofɔlen ninu na: A fɔlɔ: nafilasun, o ye bàlilan de ye ka bɔ Alasɔsɔ ma, a bɛ nege lakarili min kɛ, ani fanga lafuli. A filanan: sarakati bɛ jùrùmu fàgà a bɔlen kɔfɛ a b'a lataga k'a nɔ tunu. A sabanan: su dugutila seli su tilan sabanan na, o kɔfɛ a ye Ala kɔrɔtalen kumakan kalan: { u kamakunw bɛ kɔrɔta} o kɔrɔ: a bɛ yɔrɔmajanya {ka bɔ dalanw na} o kɔrɔ: dayɔrɔ { u b'u ma weele} ni seli ni Alakosuma ni kalan ni duwawu ye, {siran ni nàtà kama wa an b'u garisɛgɛ min na u b'o nafakati, nikun foyi t'a dɔn Ala ye ɲɛnafilɛfɛn duman min dògò ni limaniyajɔn ninu ye} o kɔrɔ min b'u ɲɛw mafantiya laharadon ani alijana kɔnɔna nɛɛmaw, {k'a d'u ka baaraw sàra kan} O kɔfɛ kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye: yali n t'i ladɔnniya diinɛ lasulu la wa? A n'a toloman à bɛ sinsin min kan? A n'a yɔrɔ kɔrɔtalen? Muazi ko Ala diɲɛna a ma: n ladɔnniya yaa Ala ka ciden. Kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye: ko kuncɛma ye: silamɛya ye, o ye seereya kumasen fila ye, n'o diinɛ lasulu bɛ kɛ mɔgɔ bolo n'o fila ye. A toloman ye: seli ye, silamɛya tɛ taa seli ko, i n'a fɔ so tɛ jɔ ntoloman kɔ cogomin, ni mɔgɔ min bɛ seli o ka diinɛ bɛ ɲɛ k'a kɔrɔta; wa a kɔrɔtalan n'a sankɔrɔta bɛ kɛ ni diinɛ tɔgɔlakɛlɛ ye ani cɛsiri diinɛjuguw kɛlɛli ye Ala kumakan kɔrɔtali kɔsɔn. O kɔfɛ kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye: yali n tɛ i la dɔnniya ni kuma fɔlenw lawaleyacogo la wa? Kira y'a t'a nɛn ma nɛɛma ni kisi b'a ye, a ko: i yɛrɛ bàli ni ma wa kana kuma fɛn kan min tɛ i ka sira ye. Muazi ko: an danbaa b'an minɛ k'an fɛsɛfɛsɛ ani ka an ɲankata fɛn na an bɛ minnu fɔ wa?! Kira ko nɛɛma ni kisi b'a ye: i woloba bɔnɛra i la! A laɲini tɛ danga ye, n ka arabuw ka kumacogo dɔ don ka mɔgɔ lasɔmi ka taa ko ma a tun ka kan ka min dɔn k'a kɔlɔsi a la, o kɔfɛ a ko: yali mɔgɔw bɛ kerun u ɲɛdafan kan tasuma kɔnɔ fɛn na ka tɛmɛ u nɛnw ka ko gilanen tɛ min na wa, ka bɔ kafiriya ni jɛnɛya nkalon ni neninin ni mɔgɔkɔrɔfɔ ni mɔgɔbilaɲɔgɔnna ni nkalon na o n'a ɲɔgɔnnaw.

فوائد الحديث

Sahabaw jàntoli dɔnniɲini la Aladiɲɛna u ma, o de la u bɛ kira ɲininka ka caya.

Sahabaw ka faamuya Ala diɲɛna u ma, u ka dɔnniya k'a fɔ baaraw de ye alijana donni sababu ye.

Muazi ka ɲininkali n ye ɲininkali belebele ye min Ala diɲɛna a ma; k'a d'a kan lakika ɲɛma o de ye ɲɛnɛmaya ni sɔrɔli gundo ye, hadamaden ni jinɛ fɛn wo fɛn bɛ ni duniya n kɔnɔ o bɛɛ dagayɔrɔ laban ye alijana wali tasuma de ye, o de la ni ɲininkali n bonyara.

Alijana kɔnɔdonni bɛ tàli kɛ silamɛya jɔsen duuru la, o ye: seereya kumasen fila ye ani seli ni jaka ni Sun ni hiji.

Diinɛ kunyafan ni baaraɲininen minnu ka gɛlɛn ani waajibi gɛlɛman o ye Ala kelenya ye, n'a kelen bàtoli ye filanan t'a la.

Ala ka hinɛ a ka jɔnw na a ka hɛɛrɛ bonda dayɛlɛli la u ye u k'u yɛrɛ jiidi ni bàràji sɔrɔsira sababuw ye ani Ala ka yaafa.

Nafila fusamanciya faridaseli kɔfɛ.

Seli bɛ suma bùgù ntoloma de la silamɛya kɔnɔ, silamɛya bɛ cɛn n'a bilali ye, i n'a fɔ bùgù bɛ firi ni ntoloma ye cogomin.

Nɛn tàngali ka bɔ mɔgɔ tɔɔrɔfɛn ma diinɛ kɔnɔ.

Nɛn minɛli n'a tàngali o de ye hɛɛrɛ bɛɛ lasulu ye.

التصنيفات

Islam