((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ ده‌ستنڤێژ گرت، بلا ئاڤێ بكه‌ته‌ د دفنا خۆدا و پاشی ده‌ربێخیت، و هه‌ر كه‌سێ خۆ ب به‌ران پاقژ بكه‌ت بلا هژمارا به‌رێن خۆ بكه‌ته‌ تاك

((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ ده‌ستنڤێژ گرت، بلا ئاڤێ بكه‌ته‌ د دفنا خۆدا و پاشی ده‌ربێخیت، و هه‌ر كه‌سێ خۆ ب به‌ران پاقژ بكه‌ت بلا هژمارا به‌رێن خۆ بكه‌ته‌ تاك

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((ئه‌گه‌ر ئێك ژ هه‌وه‌ ده‌ستنڤێژ گرت، بلا ئاڤێ بكه‌ته‌ د دفنا خۆدا و پاشی ده‌ربێخیت، و هه‌ر كه‌سێ خۆ ب به‌ران پاقژ بكه‌ت بلا هژمارا به‌رێن خۆ بكه‌ته‌ تاك، و ده‌مێ ئێك ژ هه‌وه‌ ژ خه‌و ڕابوو؛ بلا ده‌ستێ خۆ بشۆت به‌ری بكه‌ته‌ د ئاڤا ده‌ستنڤێژێدا، چونكی ئێك ژ هه‌وه‌ نزانیت كا ب شه‌ڤ ده‌ستێ وی ل كیرێ مایه‌)). و د ڤه‌گوهاستنا موسلمیدا هاتییه‌: ((ده‌مێ ئێك ژ هه‌وه‌ ژ خه‌و ڕابوو؛ بلا ده‌ستێ خۆ نه‌كه‌ته‌ د ناڤ ئامانیدا هه‌تا سێ جاران نه‌شۆت، چونكی ئه‌و نزانیت كا ب شه‌ڤ ده‌ستێ وی ل كیرێ مایه‌)).

[صحيح] [متفق عليه]

الشرح

پێغه‌مبه‌رى (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) هنده‌ك حوكمێن پاقژكرنێ دیار كرینه‌، ژ وان ژی: حوكمێ ئێكێ: ئه‌و كه‌سێ ده‌ستنڤێژێ بگریت؛ یا فه‌ره‌ ئاڤێ ب هه‌لكێشانێ ببه‌ته‌ د ناڤ دفنا خۆدا و پاشی ب پالدانێ بهاڤێژیته‌ ژ ده‌رڤه‌. حوكمێ دووێ: هه‌ر كه‌سێ بڤێت خۆ ب غه‌یری ئاڤێ ژ وی تشتێ ژ وی دەرکەفتی پاقژ بكه‌ت (وه‌كی به‌ران و تشتێن وه‌سا)، بلا ب ژماره‌یه‌كا تاك بیت، كێمترینێ وان ژی سێنه‌ و پترین ژی هه‌تا وی ڕاده‌ی كو پاشییا وی ب ته‌مامی پاقژ دبیت. حوكمێ سێیێ: ئه‌و كه‌سێ ژ خه‌وا شه‌ڤێ ڕادبیت؛ نابیت بۆ ده‌ستنڤێژێ ده‌ستێ خۆ بكه‌ته‌ د ناڤ ئامانێ ئاڤێدا هه‌تا سێ جاران ژ ده‌رڤه‌ی ئامانی نه‌شۆت، چونكی ئه‌و نزانیت كا ده‌ستێ وی ل كیرێ مایه‌، نه‌ دویره‌ پیساتیه‌ك پێڤه‌بیت، یان شه‌یتانی یاری پێ كربیت‌ و تشتێن زیانبه‌خش بۆ مرۆڤی یان بۆ ئاڤێ پێڤه‌ كربن.

فوائد الحديث

پێدڤییه‌ بۆ ده‌ستنڤێژێ ئاڤ ب ڕێكا هه‌لكێشانێ بهێته‌ برن بۆ ناڤ دفنێ كو ئه‌ڤه‌یه‌ مرۆڤ ب ڕێكا هه‌ناسه‌دانێ ئاڤێ ببه‌ته‌ د ناڤ دفنا خۆدا، هه‌روه‌سا پێدڤییه‌ هه‌ر ب ڕێكا كفكرنێ ئه‌ڤ ئاڤه‌ ژ دفنێ بهێته‌ ده‌رئێخستن.

سوننه‌ته‌ مرۆڤ د پاقژكرنا ب به‌راندا ژماره‌یه‌كا تاك بكاربینیت.

دروستییا سێ جار شويشتنا هه‌ردوو ده‌ستان پشتی ڕابوونا ژ خه‌وا شه‌ڤێ.

التصنيفات

Toilet Manners, Ablution, Manners of Sleeping and Waking Up