((هه‌ر كه‌سێ گازییێ بۆ ڕێكه‌كا ڕاست بكه‌ت، خێرا وی وه‌كی خێرا وان كه‌سان هه‌مییانه‌‌ یێن ل دویڤ وی كه‌ڤتین، بێی كو تشته‌ك ژ خێرا وان كێم ببیت

((هه‌ر كه‌سێ گازییێ بۆ ڕێكه‌كا ڕاست بكه‌ت، خێرا وی وه‌كی خێرا وان كه‌سان هه‌مییانه‌‌ یێن ل دویڤ وی كه‌ڤتین، بێی كو تشته‌ك ژ خێرا وان كێم ببیت

ئه‌بو هوره‌یره‌ (خودێ ژێ ڕازی بیت) دبێژیت: پێغه‌مبه‌رێ خودێ (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) گۆت: ((هه‌ر كه‌سێ گازییێ بۆ ڕێكه‌كا ڕاست بكه‌ت، خێرا وی وه‌كی خێرا وان كه‌سان هه‌مییانه‌‌ یێن ل دویڤ وی كه‌ڤتین، بێی كو تشته‌ك ژ خێرا وان كێم ببیت، و هه‌ر كه‌سێ گازییێ بۆ ڕێكه‌كا لادان و سه‌رداچوونێ بكه‌ت، گونه‌ها وی وه‌كی گونه‌ها وان كه‌سان هه‌مییانه‌‌ یێن ل دویڤ وی كه‌ڤتین، بێی كو تشته‌ك ژ گونه‌ها وان كێم ببیت)).

[صحيح] [رواه مسلم]

الشرح

پێغه‌مبه‌ری (صه‌لات و سه‌لامێن خودێ ل سه‌ر بن) دیار كر كو هه‌ر كه‌سێ به‌رێ خه‌لكی بده‌ته‌ ڕێكه‌كێ كو خێر و باشی و حه‌قی تێدا هه‌بیت، چ ب ئاخڤتن بیت یان ب كریار؛ هنگی خێرا وی وه‌كی خێرا وان كه‌سان هه‌مییانه‌‌‌ یێن كار ب شیره‌تا وی كری، بێی كو تشته‌ك ژ خێرا وان كێم ببیت و هه‌ر كه‌سێ خه‌لكی به‌ره‌ڤ ڕێكه‌كا خه‌له‌ت و خراب و گونه‌هێ یان تشته‌كێ نه‌دروستڤه‌ ببه‌ت، چ ب ئاخڤتن بیت یان ب كریار؛ هنگی گونه‌ها وی وه‌كی گونه‌ها وان كه‌سان هه‌مییانه‌‌ یێن كار ب فه‌رمانا وی كری، بێی كو تشته‌ك ژ گونه‌ها وان كێم ببیت.

فوائد الحديث

قه‌در و بهایێ گازییا بۆ ڕێكا ڕاست، چ كێم بیت یان زێده‌ و خێرا وی كه‌سێ ب ئه‌ركێ گازییێ ڕادبیت وه‌كی خێرا وی كه‌سییه‌ یێ كار پێ دكه‌ت و ئه‌ڤه‌ ژ قه‌نجی و كه‌ره‌ما خودێ يا مەزنە‌.

مه‌ترسییا گازییا بۆ لادان و سه‌رداچوونێ، چ كێم بیت یان زێده‌، و گونه‌ها وان كه‌سان هه‌مییان دكه‌ڤیته‌ سه‌ر ملێ گازیكاری یێن كار ب وی تشتی كری یێ وی به‌رێ وان دایێ.

خه‌لات ژ ڕه‌گه‌زێ كریارێیه‌، یێ گازییێ بۆ خێرێ بكه‌ت؛ خێرا وی ژی دێ بۆ هێت یێ كار ب وێ خێرێ دكه‌ت، و یێ گازییێ بۆ خرابییێ بكه‌ت؛ گونه‌ها وی ژی دێ بۆ هێت یێ كار ب وێ گونه‌هێ دكه‌ت.

پێدڤییه‌ موسلمان یێ هشیار بیت نه‌بیته‌ نموونه‌یه‌كا خراب بۆ خه‌لكی، ب ئه‌نجامدانا گونه‌هان ب ئاشكه‌رایی و ل ده‌مێ خه‌لك دبینن، چونكی گونه‌ها هه‌ر كه‌سێ چاڤ ل وی بكه‌ت دكه‌ڤیته‌ سه‌ر ملێ وی، هه‌تا ئه‌گه‌ر ب ئه‌زمانێ خۆ ژی نه‌گۆتبیتێ وێ گونه‌هێ بكه‌.

التصنيفات

Religious Innovation