ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ…

ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਅਬੁ-ਹੁਰੈਰਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: "ਆਦਮੀ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) 'ਤੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਲਈ ਤੁਹਾਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਹਰੇਕ ਨੂੰ ਇਹ ਵੇਖਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਕਿਸ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।"

[حسن] [رواه أبو داود والترمذي وأحمد]

الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਆਪਣੀ ਸੀਰਤ (ਜੀਵਨੀ) ਅਤੇ ਅਖ਼ਲਾਕ (ਆਚਰਣ) ਉਸ ਦੇ ਦੋਸਤ ਤੇ ਸਾਥੀ ਵਰਗੇ ਹੁੰਦੇ ਹਨ। ਦੋਸਤੀ ਦਾ ਅਸਰ ਆਦਤਾਂ, ਅਖਲਾਕ ਅਤੇ ਕੰਮ-ਕਾਰ ਉੱਤੇ ਪੈਂਦਾ ਹੈ। ਇਹੋ ਕਾਰਨ ਹੈ ਕਿ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਚੰਗੇ ਦੋਸਤ ਦੀ ਚੁਣ ਕਰਨ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਕਿਉਂਕਿ ਚੰਗਾ ਦੋਸਤ ਈਮਾਨ, ਹਿਦਾਇਤ ਅਤੇ ਭਲਾਈ ਦਾ ਰਾਹ ਦਿਖਾਉਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਮਦਦਗਾਰ ਸਾਬਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।

فوائد الحديث

ਚੰਗੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦਾ ਹੁਕਮ ਅਤੇ ਬੁਰੇ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਲ ਰਹਿਣ ਦੀ ਮਨਾਹੀ।

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੋਸਤ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਹੈ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦਾ ਨਹੀਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋਸਤ ਦੀ ਚੋਣ ਇਨਸਾਨ ਆਪ ਕਰਦਾ ਹੈ; ਜਦੋਂ ਕਿ ਭਰਾ ਜਾਂ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਨ ਵਿੱਚ ਉਸ ਦਾ ਕੋਈ ਹੱਥ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।

ਕਿਸੇ ਨਾਲ ਦੋਸਤੀ ਸੋਚ-ਸਮਝ ਕੇ ਕਰਨੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ।

ਇਨਸਾਨ ਈਮਾਨ ਵਾਲਿਆਂ ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਦੀਨ (ਧਰਮ) ਨੂੰ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਫਾਸਿਕ (ਗੁਨਾਹਗਾਰ) ਦੀ ਸੰਗਤ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਕਮਜ਼ੋਰ ਕਰਦਾ ਹੈ।

التصنيفات

Rulings of Allegiance and Dissociation