ਬੱਚੇ! ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਕਰੋ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਖਾਇਆ ਕਰੋ

ਬੱਚੇ! ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਕਰੋ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਖਾਇਆ ਕਰੋ

ਉਮਰ ਬਿਨ ਅਬੁ ਸਲਮਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) ਤੋਂ ਰਿਵਾਇਤ ਹੈ, ਉਹ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: "ਮੈਂ ਬੱਚਾ ਸੀ ਅਤੇ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਦੀ ਦੇਖ-ਰੇਖ ਵਿੱਚ ਸੀ। (ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵੇਲੇ) ਮੇਰਾ ਹੱਥ ਬਰਤਨ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਫਰਮਾਇਆ: "ਬੱਚੇ! ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਪੜ੍ਹ ਲਿਆ ਕਰੋ, ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਇਆ ਕਰੋ ਅਤੇ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਖਾਇਆ ਕਰੋ।" ਸੋ, ਉਸ ਘੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।

[صحيح] [متفق عليه]

الشرح

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਪਤਨੀ ਉੱਮੇ ਸਲਮਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹਾ) ਦੇ ਬੇਟੇ ਉਮਰ ਬਿਨ ਅਬੁ ਸਲਮਾ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁ) — ਜੋ ਕਿ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਪਰਵਰਿਸ਼ (ਦੇਖ-ਰੇਖ) ਹੇਠ ਸਨ — ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਵੇਲੇ ਖਾਣਾ ਚੁੱਕਣ ਲਈ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਹੱਥ ਬਰਤਨ ਦੇ ਚਾਰੋ ਪਾਸੇ ਘੁੰਮਦਾ ਰਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਇਸ ਲਈ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦੇ ਤਿੰਨ ਅਦਾਬ (ਸਲੀਕੇ) ਸਿਖਾਏ: 1- ਖਾਣੇ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਵਿੱਚ "ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ" ਕਹਿਣਾ। 2- ਸੱਜੇ ਹੱਥ ਨਾਲ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ। 3- ਬਰਤਨ ਜਾਂ ਭਾਂਡੇ ਵਿੱਚੋਂ ਆਪਣੇ ਸਾਹਮਣੇ ਦੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਖਾਣਾ।

فوائد الحديث

ਖਾਣ-ਪੀਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸ਼ੁਰੂ ਵਿੱਚ ਬਿਸਮਿੱਲਾਹ ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਅਦਾਬ (ਸ਼ਿਸ਼ਟਾਚਾਰ/ਸਲੀਕਾ) ਸਿਖਾਉਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ। ਖਾਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਜੋ ਤੁਹਾਡੇ ਕਫ਼ਾਲਤ (ਸਰਪ੍ਰਸਤੀ) ਵਿੱਚ ਹੋਣ।

ਬੱਚਿਆਂ ਨੂੰ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇਣ ਅਤੇ ਅਦਬ ਸਿਖਾਉਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿੱਚ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਨਰਮੀ ਅਤੇ ਉਦਾਰਤਾ।

ਖਾਣਾ ਖਾਣ ਦਾ ਇੱਕ ਅਦਬ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਸਾਹਮਣੇ ਤੋਂ ਖਾਣਾ ਖਾਇਆ ਜਾਵੇ। ਹਾਂ, ਜੇਕਰ ਪਲੇਟ ਵਿੱਚ ਖਾਣ ਦੀਆਂ ਵੱਖ-ਵੱਖ ਚੀਜ਼ਾਂ ਮੌਜੂਦ ਹੋਣ, ਤਾਂ ਉਸ ਲਈ (ਭਾਂਡੇ ਦੇ ਦੂਜੇ ਹਿੱਸੇ ਤੋਂ) ਲੈਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ।

ਸਹਾਬੀ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਦੇ ਸਿਖਾਏ ਹੋਏ ਅਦਾਬ 'ਤੇ ਪੂਰੀ ਪਾਬੰਦੀ ਨਾਲ ਅਮਲ ਕਰਦੇ ਸਨ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਉਮਰ ਬਿਨ ਅਬੁ ਸਲਮਾ (ਰ.) ਦੇ ਇਸ ਕਥਨ ਤੋਂ ਪਤਾ ਚੱਲਦਾ ਹੈ: ਸੋ, ਉਸ ਘੜੀ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਉਸੇ ਸਿੱਖਿਆ ਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦਾ ਰਿਹਾ।

التصنيفات

Manners of Eating and Drinking