به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید

به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید

از ابوسعید، سعد بن مالک بن سنان خُدری، رضی‌الله‌عنه روایت است که رسول خدا صلی‌الله‌علیه‌وسلم فرمود: «به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید».

[حسن است] [به روایت ابن‌ماجه و دارقطنی و دیگران آن را به صورت مُسنَد روایت کرده‌اند]

الشرح

پیامبر صلی‌الله‌علیه‌وسلم بیان فرمود که دفع ضرر به هر گونه و در هر جلوه‌ای از خود و دیگران واجب است؛ پس برای هیچ‌کس روا نیست که نه به خویش آسیب رساند و نه به دیگری. و نیز برای او روا نیست که ضرر را با ضرر پاسخ دهد؛ زیرا ضرر جز به شیوه‌ٔ قصاص و بدون تعدّی، برطرف نمی‌شود.

فوائد الحديث

نهی از مجازاتی که بیش از مثل آن باشد.

الله تعالی بندگانش را به چیزی که به زیان آنها باشد امر نکرده است.

این حدیث قاعده‌ای است در حرمت رساندن ضرر و زیان، چه به‌وسیله‌ٔ گفتار، چه با کردار و چه با ترک [وظیفه].

یکی از قواعد شریعت این است که: «الضرر یُزال»: «زیان از بین برده می‌شود». چون شریعت زیان را تایید نمی‌کند و هرگونه زیان‌رسانی را انکار می‌کند.

التصنيفات

قواعد فقهى و اصولى