الشرح

ਆਇਸ਼ਾ ਅਤੇ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਇਬਨ ਅੱਬਾਸ (ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ) ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੀ ਵਫਾਤ (ਮੌਤ) ਦਾ ਸਮਾਂ ਆਇਆ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਉੱਤੇ ਕਪੜੇ ਦਾ ਇੱਕ ਟੋਟਾ ਰੱਖਣ ਲੱਗੇ। ਫੇਰ ਜਦੋਂ ਮੌਤ ਦੀ ਤਕਲੀਫ ਦੇ ਕਾਰਨ ਸਾਹ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੋਣ ਲੱਗੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਕਪੜੇ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਚਿਹਰੇ ਤੋਂ ਹਟਾ ਦਿੱਤਾ। ਇਸੇ ਕਰੜੀ ਹਾਲਤ ਵਿੱਚ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ: ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਲਾਹਨਤ ਹੋਵੇ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਉੱਤੇ। ਭਾਵ ਅੱਲਾਹ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਪਣੀ ਰਹਿਮਤ (ਕਿਰਪਾ) ਤੋਂ ਦੂਰ ਰੱਖੇ। ਇਹ ਇਸ ਲਈ ਸੀ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਬੀਆਂ ਦੀਆਂ ਕਬਰਾਂ ਉੱਤੇ ਮਸਜਿਦਾਂ ਬਣਾ ਦਿੱਤੀਆਂ ਸਨ। ਇੱਥੇ ਇਹ ਗੱਲ ਧਿਆਨ ਰੱਖੀ ਜਾਵੇ ਕਿ ਜੇਕਰ ਕਬਰਾਂ 'ਤੇ ਮਸਜਿਦ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਇਹ ਮਸਲਾ ਇੰਨਾ ਗੰਭੀਰ ਨਾ ਹੁੰਦਾ, ਤਾਂ ਆਪ ﷺ ਇਸ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਦੀ ਘੜੀ ਵਿੱਚ ਇਸ ਦਾ ਜ਼ਿਕਰ ਨਾ ਕਰਦੇ। ਇਸੇ ਮਸਲੇ ਦੀ ਗੰਭੀਰਤਾ ਨੂੰ ਦੇਖਦੇ ਹੋਏ ਹੀ ਆਪ ﷺ ਨੇ ਆਪਣੀ ਉੱਮਤ ਨੂੰ ਯਹੂਦੀਆਂ ਅਤੇ ਈਸਾਈਆਂ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਅਜਿਹਾ ਕੰਮ ਕਰਨ ਤੋਂ ਮਨਾਹ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕੰਮ ਨੂੰ ਮਨਾਹ ਕਰਨ ਦੀ ਦੂਜਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਨਾਲ ਸ਼ਿਰਕ ਦੇ ਦਰਵਾਜ਼ੇ ਖੁਲ੍ਹਦੇ ਹਨ।