**“ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।”**

**“ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।”**

**“ਅਬੂ ਮੁਹੰਮਦ ਅਬਦੁੱਲਾਹ ਬਿਨ ਅਮਰੋ ਬਿਨ ਆਸ ਰਜ਼ੀਅੱਲਾਹੁ ਅਨਹੁਮਾ ਤੋਂ ਕਹਿੰਦੇ ਹਨ: ਰਸੂਲੁੱਲਾਹ ﷺ ਨੇ ਫਰਮਾਇਆ।”** “ਤੁਹਾਡੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਵੀ ਸੱਚਾ ਇਮਾਨਦਾਰ ਨਹੀਂ ਹੋਵੇਗਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦਾ ਮਨੋਰਥ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ।”

[قال النووي: حديث صحيح] [رويناه في كتاب الحجة بإسناد صحيح]

الشرح

**“ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਨਸਾਨ ਪੂਰੇ ਤੌਰ ‘ਤੇ ਅਤੇ ਲਾਜ਼ਮੀ ਇਮਾਨ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕਦਾ ਜਦ ਤੱਕ ਉਸਦੀ ਮੁਹੱਬਤ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਅਨੁਸਾਰ ਨਾ ਹੋਵੇ ਜੋ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਹੁਕਮਾਂ ਅਤੇ ਮਨਾਹੀਆਂ ਆਦਿ ਦੇ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਲਿਆ ਕੇ ਆਇਆ। ਇਸ ਲਈ ਉਹ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਪਸੰਦ ਕਰੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੀ ਅਤੇ ਉਸ ਚੀਜ਼ ਨੂੰ ਨਫ਼ਰਤ ਕਰੇ ਜੋ ਉਸਨੇ ਮਨਾਹੀ ਕੀਤੀ।”**

فوائد الحديث

“ਇਹ ਹਦੀਸ ਸ਼ਰੀਅਤ ਨੂੰ ਮੰਨਣ ਅਤੇ ਉਸਦੇ ਅਧੀਨ ਹੋਣ ਬਾਰੇ ਇੱਕ ਮੂਲ ਨਿਯਮ ਹੈ।”

**“ਇਨਸਾਨ ਨੂੰ ਚੇਤਾਵਨੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਜੋ ਮਨੁੱਖ ਆਪਣੀ ਅਕਲ ਜਾਂ ਰਿਵਾਜ ਨੂੰ ਰਸੂਲ ﷺ ਦੇ ਲਿਆਏ ਹੋਏ ਹਕੂਮਾਂ ਤੋਂ ਉੱਚਾ ਮੰਨ ਕੇ ਉਸਨੂੰ ਅਗੇ ਰੱਖਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਤੋਂ ਇਮਾਨ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।”**

**“ਹਰ ਚੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਸ਼ਰੀਅਤ ਦੀ ਅਧੀਨਤਾ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਕਿਹਾ ਗਿਆ: ‘ਜੋ ਮੈਂ ਲਿਆ ਕੇ ਆਇਆ ਹਾਂ’।”**

“ਇਮਾਨ ਨੇਕੀ ਕਰਨ ਨਾਲ ਵਧਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਗੁਨਾਹ ਕਰਨ ਨਾਲ ਘਟਦਾ ਹੈ।”