فوائد الحديث

"ما شاء الله وشئت - ਭਾਵ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ ਅਤੇ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ" ਅਤੇ ਇਸ ਜਿਹਾ ਕੋਈ ਹੋਰ ਵਾਕ ਕਹਿਣਾ ਮਨਾਹ ਹੈ, ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਬੰਦੇ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨੂੰ ਅੱਲਾਹ ਦੀ ਮਰਜ਼ੀ ਨਾਲ "واو" (ਅਤੇ) ਨੂੰ ਯੋਜਕ ਬਣਾ ਕੇ ਜੋੜਿਆ ਗਿਆ ਹੋਵੇ; ਕਿਉਂਕਿ ਇਹ ਛੋਟਾ ਸ਼ਿਰਕ (ਸ਼ਿਰਕ-ਏ-ਅਸਗਰ) ਹੈ।

ਬੁਰਾਈ ਤੇ ਗਲਤ ਕੰਮ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨਾ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਰਸੂਲ ﷺ ਨੇ ਤੌਹੀਦ (ਅੱਲਾਹ ਨੂੰ ਹੀ ਇਕਲੌਤਾ ਰੱਬ ਤੇ ਇਸ਼ਟ ਮੰਨਣ) ਦੀ ਸੁਰੱਖਿਆ ਕਰਨ ਅਤੇ ਸ਼ਿਰਕ ਵੱਲ ਲੈ ਜਾਣ ਵਾਲੇ ਸਾਰੇ ਰਸਤਿਆਂ ਨੂੰ ਬੰਦ ਕਰਨ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਹੈ।

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਦੇ ਨਕਸ਼ੇਕਦਮਾਂ 'ਤੇ ਚੱਲਦੇ ਹੋਏ ਬੁਰਾਈ ਨੂੰ ਨਕਾਰਨ ਸਮੇਂ ਸਿਖਿਆਰਥੀ/ਵਿਦਿਆਰਥੀ ਨੂੰ ਗਲਤ ਚੀਜ਼ ਦੇ ਬਦਲ ਵਿੱਚ ਸਹੀ ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ ਚੀਜ਼ ਦਾ ਵਿਕਲਪ (ਚੋਣ) ਦੇਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ।

ਅੱਲਾਹ ਦੇ ਨਬੀ ﷺ ਨੇ ਇਸ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ «ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ।» ਕਹਿਣ ਦੀ ਹਿਦਾਇਤ ਦਿੱਤੀ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਕਿ ਦੂਜੀ ਹਦੀਸ ਵਿੱਚ ਫਰਮਾਇਆ ਹੈ «ਤੁਸੀਂ ਕਹੋ: ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ, ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।» ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਹਦੀਸਾਂ ਨੂੰ ਇਸ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਸਮਝਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ «ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਜੋ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।» ਕਹਿਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਹੈ ਅਤੇ «ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ।» ਕਹਿਣਾ ਬਿਹਤਰ ਤੇ ਉੱਤਮ ਹੈ।

«ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ ਜੋ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ ਅਤੇ ਫੇਰ ਤੁਸੀਂ ਚਾਹੋ।» ਕਹਿਣਾ ਜਾਇਜ਼ ਤਾਂ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਬਿਹਤਰ ਇਹੋ ਹੈ ਕਿ «ਹੋਵੇਗਾ ਉਹੀ, ਜੋ ਸਿਰਫ ਅੱਲਾਹ ਚਾਹਵੇ।» ਕਿਹਾ ਜਾਵੇ।