لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ، مَنْ ضَارَّ ضَرَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ شَاقَّ شَقَّ اللَّهُ عَلَيْهِ»: «به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید. کسی که زیان برساند الله…

لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ، مَنْ ضَارَّ ضَرَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ شَاقَّ شَقَّ اللَّهُ عَلَيْهِ»: «به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید. کسی که زیان برساند الله به او زیان رساند و کسی که سخت بگیرد الله بر او سخت بگیرد

از ابوسعید خُدری ـ رضی الله عنه ـ روایت است که رسول الله ـ صلی الله علیه وسلم ـ فرمودند: «لَا ضَرَرَ وَلَا ضِرَارَ، مَنْ ضَارَّ ضَرَّهُ اللَّهُ، وَمَنْ شَاقَّ شَقَّ اللَّهُ عَلَيْهِ»: «به خود زیان نزنید و به دیگران زیان نرسانید. کسی که زیان برساند الله به او زیان رساند و کسی که سخت بگیرد الله بر او سخت بگیرد».

[با شواهدش صحیح است] [به روایت دارقطنی]

الشرح

پیامبر ـ صلی الله علیه وسلم ـ بیان می‌کند که باید ضرر و زیان را با همهٔ انواع و مظاهرش از خود و دیگران دور نمود، بنابراین برای کسی حلال نیست که به خودش یا دیگران زیان برساند. و برای او حلال نیست که ضرر و زیان را با ضرر و زیان پاسخ گوید، زیرا زیان با زیانی دیگر از بین نمی‌رود مگر در باب قصاص آن هم بدون تعدی و زیاده‌روی. سپس رسول خدا ـ صلی الله علیه وسلم ـ به بیان وعید و تهدید دربارهٔ کسی می‌پردازد که به مردم زیان می‌رساند و اینکه هرکس به مردم سخت بگیرد، دچار سختی و مشقت می‌شود.

فوائد الحديث

نهی از مجازاتی که بیش از مثل آن باشد.

الله تعالی بندگانش را به چیزی که به زیان آنها باشد امر نکرده است.

تحریم زیان زدن به خود و دیگران با گفتار یا رفتار یا با ترک عملی.

جزا از جنس عمل است، بنابراین کسی که زیان برساند الله به او زیان می‌رساند و کسی که سخت بگیرد و سبب مشقت شود، الله به او سختی و مشقت می‌رساند.

یکی از قواعد شریعت این است که: «الضرر یُزال»: «زیان از بین برده می‌شود». چون شریعت زیان را تایید نمی‌کند و هرگونه زیان‌رسانی را انکار می‌کند.

التصنيفات

قواعد فقهى و اصولى